Το προβλημα του Κοσοβου (Αυγη, 13.1.2008)
13/01/2008, 2:26 μμ
Filed under: Σπυρος Απεργης

ΤΟΥ ΣΠΥΡΟΥ ΑΠΕΡΓΗ

Αυτή τη περίοδο εξελίσσεται το ζήτημα της τελικής ρύθμισης του καθεστώτος του Κοσσόβου. Το ζήτημα αυτό είναι κομβικό για τις εξελίξεις στα Βαλακάνια καθώς συγκρούονται τα γεωπολιτικά, ιμπεριαλιστικά κυρίως, συμφέροντα  των ΗΠΑ, της Ρωσίας σε πρώτο επίπεδο και ευρωπαικών χωρών σε δεύτερο.

Υπενθυμίζω σε συντομία τις μέχρι τώρα εξελίξεις:

Με την απόφαση 1244/1999 του Συμβουλίου Ασφάλειας το Κόσοβο παραμένει επαρχία της Σερβίας και βρίσκεται υπό τη διοίκηση στρατιωτικής δύναμης με την αιγίδα του ΟΗΕ. Τον Οκτώβριο του 2005 το Συμβούλιο Ασφάλειας του ΟΗΕ εξουσιοδότησε το Γενικό Γραμματέα του ΟΗΕ να διορίσει ειδικό απεσταλμένο για το μελλοντικό καθεστώς του Κοσόβου. Αυτός διόρισε τον πρώην πρόεδρο της Φιλανδίας, Μάρτι Αχτισαάρι, ο οποίος παρουσίασε σχέδιο που δεν έγινε αποδεκτό από Σέρβους και Ρώσους και ουσιαστικά ενταφιάστηκε. Μετά το ναυάγιο του σχεδίου Αχτισαάρι, οι διαπραγματεύσεις πλέον μετατέθηκαν σε επίπεδο Ομάδας Επαφής ( ΗΠΑ,  Ρωσία, Ευρωπαική Ένωση ) που συστάθηκε για το ζήτημα αυτό. Η Ομάδα Επαφής δήλωσε στις 10 Δεκεμβρίου 2007 ότι εξαντλήθηκαν τα περιθώρια διαλόγου. Παράλληλα, ούτε το Συμβούλιο Ασφάλειας μπόρεσε να καταλήξει σε οποιαδήποτε τοποθέτηση μετά την αρνητική στάση των Ρώσων που επιμένουν ότι υπάρχουν περιθώρια περαιτέρω συνομιλιών.

Οι ΗΠΑ έχουν ταχθεί ανοικτά υπέρ της ανεξαρτησίας του Κοσσόβου. Η θέση τους αυτή υπαγορεύεται από τους ευρύτερους σχεδιασμούς που διαφαίνεται ότι έχουν στη περιοχή των Βαλκανίων, που είναι, γι’ αυτές, μια διαφιλονικούμενη «σφαίρα επιρροής» με τη Ρωσία,  ενόψει και των «διαδρόμων ενέργειας» που χαράσσονται ή επιδιώκεται να χαραχθούν στη περιοχή. Ένα «ανεξάρτητο» και αναγνωρισμένο Κόσσοβο ( στο οποίο είναι εγκατεστημένη η μεγαλύτερη βάση των ΗΠΑ στο κόσμο )  και μια σταθερή Μακεδονία, επίσης αναγνωρισμένη με το όνομά της στον ΟΗΕ θα εδραιώσουν την αμερικάνικη επιρροή στα Βαλκάνια που θα ελέγχουν τις δύο χώρες και  θα μπορούν από καλύτερες γεωπολιτικές θέσεις να υπαγορεύσουν τις διαδρομές των αγωγών ενέργειας και την προέλευση του φυσικού αερίου και του πετρελαίου κυρίως από τις χώρες του Καυκάσου, όπως επιθυμούν, και όχι από τη Ρωσία, αποτρέποντας έτσι την περαιτέρω ενεργειακή επέκταση των Ρώσων προς την Ευρώπη.

Από την άλλη η Ρωσία έσπευσε να προτείνει στη Σερβία να συμπεριληφθεί στη διαδρομή του αγωγού South Stream, δηλαδή της νότιας διακλάδωσης ενός μεγάλου αγωγού φυσικού αερίου που θα προέρχεται από τη Ρωσία και θα πηγαίνει προς Βαλκάνια και Κεντρική Ευρώπη ( South Stream ) και ενός άλλου που θα πηγαίνει προς βόρεια Ευρώπη  ( North Stream ). Ο South Stream έχει ήδη συμφωνηθεί μεταξύ Ρωσίας και Ιταλίας, απ’ όπου θα διοχετεύεται στη Νότια και Κεντρική Ευρώπη. Ο αγωγός αναμένεται να ολοκληρωθεί το 2013 με αποκλειστικούς χρηματοδότες τις δύο προαναφερόμενες εταιρίες με ποσοστά 50 – 50 που θα ιδρύσουν σχετική κοινοπραξία.   Μάλιστα η ρωσική πρόταση προς τους Σέρβους κατατέθηκε στις 11 Δεκεμβρίου, δηλαδή μία μέρα μετά την ολοκλήρωση των αποτυχημένων συνομιλιών της Ομάδας Επαφής για το καθεστώς του Κοσσόβου, δείγμα της σπουδής των Ρώσων να «δέσουν» στο πολιτικο-οικονομικό τους άρμα τη Σερβία. Σημειώνεται ότι η Ρωσία ξεκαθάρισε ότι τυχόν αναγνώριση του Κοσσόβου από άλλες χώρες, χωρίς απόφαση του ΟΗΕ,  θα σημάνει ευθεία παραβίαση του διεθνούς δικαίου που θα οδηγήσει σε επικίνδυνες εξελίξεις στο μέλλον ενώ και η Κίνα είναι επιφυλακτική λόγω του προβλήματος που έχει με την Ταιβάν.

Το Κόσσοβο , ήδη de facto προτεκτοράτο, παρά τις αλλεπάλληλες δηλώσεις για μονομερή ανεξαρτησία  των υπερεθνικιστών  του παλιού UCK ( πρόεδρος Σειντίου και πρωθυπουργός Χασίμ Θάτσι ) δεν τόλμησε να κάνει το βήμα αυτό και μετέβαλε στάση μιλώντας για «συντονισμό των ενεργειών του με Ουάσινγκτον και Βρυξέλλες». Η στάση του Κοσσόβου υπαγορεύεται από την αδήριτη πραγματικότητα της απόλυτης πολιτικοδιπλωματικής και εμπορικής – οικονομικής εξάρτησής τους από την Ευρωπαική Ένωση και τις ΗΠΑ. Ένα μη αναγνωρισμένο Κόσσοβο από ΗΠΑ και Ευρωπαική Ένωση θα κατέρρεε μέσα σε λίγες μέρες αφού καμιά εμπορική και οικονομική συναλλαγή δε θα μπορούσε να λάβει χώρα μεταξύ Κοσσόβου και άλλων χωρών. Ένας επιπλέον λόγος που οι Κοσσοβάροι ηγέτες δε θα διακινδύνευαν μια μονομερή ανεξαρτητοποίηση είναι η κακή οικονομική κατάστυαση στη χώρα που μαστίζεται από μεγάλη ανεργία, υπάρχει μεγάλη δυσαρέσκεια του πληθυσμού γι’ αυτό και η αποχή στις βουλευτικές εκλογές ξεπέρασε το 50%. Από την άλλη, πρέπει να αναγνωρίσουμε χωρίς δισταγμό το δικαίωμά τους στο συλλογικό αυτοπροσδιορισμό και στη συλλογική αυτοδιάθεση και το ότι πρέπει να έχουν αποφασιστικό λόγο για το καθεστώς της περιοχής που ζουν.   

Η Σερβία διακήρυξε ότι μονομερείς ενέργειες των Κοσσοβάρων για ανεξαρτητοποίηση  θα κηρυχθούν άκυρες και ανύπαρκτες από τους ίδιους ενώ κυκλοφορούν στο τύπο και σενάρια διακοπής της παροχής ρεύματος ( ! ) από τη Σερβία στο Κόσσοβο σε περίπτωση που ανακοινωθεί η ανεξαρτησία. Η Ευρωπαίοι, βέβαια, της έβαλαν το « τυράκι» της επιτάχυνσης των προενταξιακών διαπραγματεύσεων αλλά οι Σέρβοι δεν δέχονται συζήτηση για σύνδεση του ενός θέματος με το άλλο. Σε λίγες ημέρες  διεξάγονται προεδρικές εκλογές στη Σερβία και αυτό βαρύνει στους σχεδιασμούς των ξένων χωρών.

Η Ευρωπαική Ενωση δεν έχει ακόμα ενιαία στάση. Η μεγάλη πλειοψηφία των χωρών ( μεταξύ αυτών η Βρετανία, η Γαλλία και η Γερμανία ) τείνει προς τη λύση της «ανεξαρτησίας» αλλά ορισμένς χώρες (π.χ. Κύπρος, Σλοβακία ) έχουν αντιδράσει. Αποφασίστηκε, όμως, η αποστολή 1800 ανθρώπων για τη διοίκηση της περιοχής ενώ υπήρξαν και δηλώσεις εκ μέρους της Ευρωπαικής Επιτροπής ότι η απόφαση της Ένωσης θα καθυστερήσει μέχρι την άνοιξη, ακριβώς επειδή , εκτός των εσωτερικών διαφορετικών θέσεων, διεξάγονται και εκλογές  στη Σερβία και η Ένωση δε θα ήθελε να ενισχύσει τους εθνικιστές υποψηφίους με μια αναγνώριση του Κοσσόβου αλλά τη φιλοδυτική πολιτική και οικονομική  ελίτ που εκφράζουν οι Κοστούνιτσα και Τάντιτς.

Η Ελλάδα τηρεί χαμηλούς τόνους στο θέμα λόγω της γενικότερης στάσης σύμπλευσης / υποταγής της ελληνικής πολιτικής ελίτ στους αμερικανικούς σχεδιασμούς. Μια ανοικτή αντίθεση με τις επιθυμίες των ΗΠΑ θα προκαλούσε τη δυσαρέσκεια των ΗΠΑ, κάτι που ήδη συμβαίνει λόγω της προσέγγισης Ελλάδας – Ρωσίας στο ενεργειακό πεδίο .

Η θέση των ΣΥΝ/Συ.Ριζ.Α. , λαμβάνοντας υπόψη τα παραπάνω περίπλοκα δεδομένα, θα πρέπει, κατά τη γνώμη μου, να είναι η εξής:

1 ) Ειρηνική, κοινά αποδεκτή λύση στο ζήτημα του καθεστώτος του Κοσσόβου που θα εγκριθεί από τον ΟΗΕ. Οποιαδήποτε μονομερής ανεξαρτητοποίηση του Κοσσόβου, χωρίς απόφαση του ΟΗΕ, θα προκαλέσει ένα πολύ αρνητικό προηγούμενο τόσο για τον ΟΗΕ, του οποίου το κύρος και ο ρόλος θα πληγεί σοβαρότατα για μιά ακόμα φορά τα τελευταία χρόνια, όσο και για την κατάσταση στη περιοχή και σε άλλες περιοχές που, ίσως, οδηγήσουν σε ανεξέλεγκτες καταστάσεις

2 ) Αναγνώριση του δικαιώματος των Κοσσοβάρων στο συλλογικό αυτοπροσδιορισμό και στη συλλογική αυτοδιάθεση. Το δικαίωμα αυτό μπορεί να επιδιώκεται με κάθε θεμιτό τρόπο, χωρίς να είναι απαραίτητο ούτε απαγορευτικό να φτάνει μέχρι  την πλήρη  ανεξαρτητοποίηση.

3 ) Όχι σε πιθανή αναβίωση της λύσης του σχεδίου Αχτισαάρι.

4 ) Ρητή αντίθεση στη δημιουργία ( Κόσσοβο ) ή τη διατήρηση ( Βοσνία) προτεκτοράτων στη περιοχή. Απομάκρυνση της βάσης των ΗΠΑ από το Κόσσοβο. Η τυχόν  διοικητική και στρατιωτική παρουσία ξένων δυνάμεων στο Κόσσοβο πρέπει να εγκριθεί από τον ΟΗΕ, να είναι βραχείας διάρκειας και να ανανεώνεται σε τακτά χρονικά διαστήματα.  

5 )  Πλήρης και αποτελεσματική προστασία των ανθρωπίνων δικαιωμάτων, σύμφωνα  και με τα  σημεία – προτάσεις της Διεθνούς Αμνηστίας για τη κατάσταση στο Κόσσοβο  . Προσαγωγή στη δικαιοσύνη όλων των υπευθύνων για εγκλήματα, γενοκτονίας, πολέμου και κατά της ανθρωπότητας τη περίοδο 1998-1999 στο Κόσσοβο και μέχρι σήμερα

6) Πρωτοβουλία συνεργασίας των ΣΥΝ / Συ.Ριζ.Α. προς τις παραπάνω κατευθύνσεις με συγγενείς πολιτικές δυνάμεις των βαλακανικών χωρών.

Ο Σπύρος Απέργης είναι μέλος του Τμήματος Εξωτερικής Πολιτικής του Συνασπισμού

Advertisements

Σχολιάστε so far
Σχολιάστε



Σχολιάστε

Εισάγετε τα παρακάτω στοιχεία ή επιλέξτε ένα εικονίδιο για να συνδεθείτε:

Λογότυπο WordPress.com

Σχολιάζετε χρησιμοποιώντας τον λογαριασμό WordPress.com. Αποσύνδεση / Αλλαγή )

Φωτογραφία Twitter

Σχολιάζετε χρησιμοποιώντας τον λογαριασμό Twitter. Αποσύνδεση / Αλλαγή )

Φωτογραφία Facebook

Σχολιάζετε χρησιμοποιώντας τον λογαριασμό Facebook. Αποσύνδεση / Αλλαγή )

Φωτογραφία Google+

Σχολιάζετε χρησιμοποιώντας τον λογαριασμό Google+. Αποσύνδεση / Αλλαγή )

Σύνδεση με %s



Αρέσει σε %d bloggers: