Νεοφιλελευθερες Ιδεοληψιες και Ευρω (Ελευθεροτυπια, 3.5.2009)
03/05/2009, 4:02 μμ
Filed under: Ευκλειδης Τσακαλωτος | Ετικέτες: , ,

ΤΟΥ ΕΥΚΛΕΙΔΗ ΤΣΑΚΑΛΩΤΟΥ

  • Όλοι αναγνωρίζουμε την ανάγκη εμπλουτισμού του Συμφώνου Σταθερότητας. Η κατάργησή του, όμως, όπως προτείνει ο κ. Αλαβάνος, ισοδυναμεί με τη διάλυση της ευρωζώνης, δηλαδή με τη διάλυση του ευρώ. Ποιος λογικός άνθρωπος μπορεί στην Ελλάδα να υποστηρίξει κάτι τέτοιο; Θεωρώ ότι οι προτάσεις του έχουν ένα βολονταριστικό, ισοπεδωτικό χαρακτήρα.

Π. Μπεγλίτης, Ελευθεροτυπία, 19/04/09

  • Ανησυχώ για την Ευρώπη. Στην πραγματικότητα ανησυχώ για ολόκληρο τον κόσμο – δεν υπάρχουν ασφαλείς θύλακες προστασίας από την παγκόσμια οικονομική θύελλα. Αλλά η κατάσταση στην Ευρώπη με ανησυχεί ακόμα περισσότερο από αυτή στις ΗΠΑ … Η Ευρώπη έχει έλλειμμα σε σχέση και με τη δημοσιονομική και με τη νομισματική πολιτική: αντιμετωπίζει τουλάχιστον αντίστοιχη οικονομική ύφεση με αυτήν των ΗΠΑ, αλλά κάνει πολύ λιγότερο για να αντιμετωπίσει την ύφεση.

P Krugman, New York Times, 16/04/09

Δεν ξέρω πόσο αντιπροσωπευτικές είναι οι απόψεις του κ. Μπεγλίτη στις τάξεις της αξιωματικής αντιπολίτευσης. Αν είναι όμως, το ΠΑΣΟΚ, και η χώρα μας, έχει πρόβλημα. Η κρίση θα έπρεπε να προσφέρει την ευκαιρία κάποιας επανεξέτασης των οικονομικών προτεραιοτήτων, και θεωριών, του κεντρώου χώρου. Αν η προσχώρηση στις νεοφιλελεύθερες ιδεοληψίες εξηγείται κάπως σε μια προηγούμενη περίοδο, τώρα απλώς μοιάζει τουλάχιστον με αμέλεια.

Από που προκύπτει ότι η διάλυση του Συμφώνου Σταθερότητας ισοδυναμεί με την κατάργηση της ευρωζώνης; Δεν ξέρω αλλά σίγουρα όχι από την ορθόδοξη οικονομική θεωρία. Η θεωρία που διδάσκουμε στους φοιτητές μας στο δεύτερο έτος υποστηρίζει ότι σε μια νομισματική ένωση η δημοσιονομική πολιτική των κρατών μελών είναι αποτελεσματική. Εξ’ άλλου τα μεγάλα ομοσπονδιακά κράτη δεν περιορίζουν τη δυνατότητα άσκησης δημοσιονομικής πολιτικής των πολιτειών τους. Αυτό ισχύει στις ΗΠΑ και στον Καναδά για παράδειγμα, και ίσχυε και στην Γερμανία πριν ενταχθεί στην ΕΕ.

Βέβαια υπήρχαν συντηρητικές οικονομικές φωνές που συνηγορούσαν υπέρ της δέσμευσης των κρατικών προϋπολογισμών στη νομισματική ένωση της ΕΕ.

Ένα επιχείρημα, για παράδειγμα, έλεγε ότι οι χαλαρές, από δημοσιονομικής άποψης, χώρες θα είχαν μεγαλύτερο κίνητρο σε μια νομισματική ένωση να προωθούν επεκτατική πολιτική μια και αυτή η επέκταση θα επηρέαζε όλα τα Ευρωπαϊκά επιτόκια (προς τα πάνω) και όχι μόνο της επεκτατικής χώρας. Με αυτό το τρόπο το μέγεθος της επέκτασης θα ήταν μεγαλύτερο από το θεμιτό (μια και το κόστος θα διαχέονταν). Αυτό το επιχείρημα, που στην αλήθεια πολύ λίγους έπεισε, διαψεύστηκε στην πράξη. Οι διεθνείς χρηματαγορές μπορούν να αντιμετωπίσουν την επεκτατική πολιτική μιας χώρας με μεγαλύτερο ασφάλιστρο κινδύνου, χωρίς αυτό να επηρεάσει τα επιτόκια των άλλων χωρών.

Αλλά το πρόβλημα βρίσκεται αλλού. Ο κίνδυνος τώρα, όπως γράφει και ο Krugman, δεν είναι ότι θα έχουμε μια πολύ χαλαρή δημοσιονομική πολιτική των κρατών μελών. Είναι ότι τα κράτη μέλη δεν θα κάνουν αρκετά για να αντιμετωπιστεί η κρίση. Το κάθε κράτος φοβάται να τονώσει τη ζήτηση γιατί μεγάλο μέρος του κέρδους θα διοχετευτεί σε άλλα κράτη. Άρα η επέκταση είναι στο σύνολο των κρατών μελών λιγότερη από την αναγκαία. Ο περιορισμός του Συμφώνου δουλεύει για να εντείνει την οικονομική κρίση. Είναι ένα Σύμφωνο που δημιουργήθηκε για να αντιμετωπιστεί ο πληθωρισμός, πάνω στην υπόθεση ότι οι μεγάλες εφέσεις δεν γίνεται να εκδηλωθούν στην εποχή του δυναμικού και παγκοσμιοποιημένου καπιταλισμού! Ότι ο κ Μπεγλίτης δεσμεύεται για την αναγκαιότητα του Συμφώνου λεει πολλά για την ιδεολογική οπισθοχώρηση του χώρου που αντιπροσωπεύει.

Και αν δεν έφτανε αυτό, στην ΕΕ δεν έχουμε ούτε ένα μεγάλο ομοσπονδιακό προϋπολογισμό για να τονώσει τη ζήτηση. Το βασικό πρόβλημα δεν είναι το ενιαίο νόμισμα. Είναι ότι υιοθετήθηκε χωρίς να υποστηριχτεί από άλλες πολιτικές και άλλους θεσμούς. Τα κράτη μέλη έχασαν το όπλο της υποτίμησης και περιορίστηκε η άσκηση δημοσιονομικής πολιτικής. Δεν υπάρχει μεγάλος προϋπολογισμός στο επίπεδο ΕΕ ούτε για την αυτόματη σταθεροποίηση που προσφέρουν τέτοιοι  θεσμοί αλλά ούτε για την εφαρμογή διακριτικής δημοσιονομικής πολιτικής όταν αυτό χρειάζεται. Τι μένει λοιπόν; Μα η ευελιξία των μισθών (προς τα κάτω εννοείται) που προωθείται από τις νεοφιλελεύθερες πολιτικές που αγάπησαν οι δυνάμεις τόσο της κεντροδεξιάς όσο της κεντροαριστεράς. Με λίγα λόγια το Σύμφωνο Σταθερότητας σφραγίζει την ανισότητα των οικονομιών της ΕΕ. Αποτελεί συστατικό στοιχείο του κοινωνικού μοντέλου.

Εγώ δεν είμαι ορθόδοξος οικονομολόγος. Αλλά όλα αυτά που λεω είναι γνωστά στους ορθόδοξούς οικονομολόγους. Είναι ακόμα πιο γνωστά στο Stiglitz και στην επιτροπή του. Αναρωτιέμαι γιατί δεν είναι γνωστά στον κ. Μπεγλίτη; Μήπως γιατί το ΠΑΣΟΚ δεν έχει καμία διάθεση να πάει πέρα από το κοινωνικά άδικο και οικονομικά αναποτελεσματικό μοντέλο της εποχής Σημίτη; Μήπως η προβολή της επιτροπής Stiglitz είναι μόνο για το θεαθήναι;

Ο Ευκλείδης Τσακαλώτος είναι καθηγητής στο Οικονομικό Πανεπιστήμιο και μέλος της ΚΠΕ του ΣΥΝ

Advertisements





Τα σχόλια είναι απενεργοποιημένα.



Αρέσει σε %d bloggers: