Χουνεντορα (ΑΥΓΗ, 19.7.2009)

ΤΟΥ ΝΙΚΟΥ ΜΠΕΛΑΒΙΛΑ

Δυτικά των βουνών του Φαγκαράς, στις άκρες του τρανσυλβανικού οροπεδίου, βρίσκεται μια πόλη που κάποτε πρέπει να υπήρξε όμορφη. Ένας από τους διάσημους εναλλακτικούς τουριστικούς οδηγούς προτείνει στον επισκέπτη να την περιλάβει στο δρομολόγιό του, ως την πιο τυπική γκρίζα -σοβιετικού τύπου- πόλη του καθεστώτος Τσαουσέσκου.

Η πόλη αυτή των Καρπαθίων ονομάζεται Χουνεντοάρα. Δίνει την αίσθηση ότι σχεδιάστηκε από ένα χέρι σε μία νύχτα. Δρόμοι και πλατείες, οι συνοικίες και η περιφέρεια, ακολουθούν τον ίδιο μονότονο ρυθμό. Συνεχή πολυώροφα συγκροτήματα εργατικών κατοικιών παραταγμένα σε ομοιόμορφες λεωφόρους με δενδροστοιχίες. Οι δρόμοι στοχεύουν τα εμβλήματα της πόλης, τις συστοιχίες των καμινάδων της μεταλλουργίας. Όπως αλλού στα κωδωνοστάσια των καθεδρικών ναών. Τα πολιτιστικά κτίρια, ρέπλικες νεοκλασικισμού, σημάδια της εποχής που τα επαναστατικά καλλιτεχνικά ρεύματα είχαν εξορισθεί από εκείνες τις κοινωνίες. Σήμερα, εκείνα τα «…λαϊκά μέγαρα, τα κόκκινα στάδια», που υμνούσε ο δικός μας Ρίτσος, στέκουν ρημαγμένα. Μερικά έχουν μετατραπεί σε καζίνο, σε ανταλλακτήρια συναλλάγματος, σε φανταχτερές καφετέριες, σε πολυκαταστήματα ευρωπαϊκών εταιρειών.

Τα «…μνημεία των ηρώων της Επανάστασης» (έτσι συνέχιζε το ποίημα…) έχουν ξηλωθεί. Εκεί που απλώνονταν τα προπαγανδιστικά συνθήματα του Κόμματος, τώρα βρίσκονται οι διαφημιστικές πινακίδες τραπεζών, που καλούν τον κοσμάκη να πάρει δάνεια κατοικίας, για να ζήσει την όμορφη ζωή που τόσο στερήθηκε. Ενώ οι εργατικές πολυκατοικίες καταρρέουν από την εγκατάλειψη. Συμμορίες νέο-ολιγαρχών, συνήθως από πρώην κομματικά στελέχη, έχουν ολοκληρώσει το πλιάτσικο του κρατικού πλούτου. Η διαφορά των τάξεων αναλογεί σε πρωτόγονες οικονομίες. Ένα 10% πλουσίων και ένα 90% φτωχών.

Μία γκρίζα πόλη ενός γκρίζου παρελθόντος. Οι 80.000 κάτοικοί της επιβιώνουν μέσα στο τοπίο της καταστροφής, τριγυρισμένοι από τα κουφάρια των εργοστασίων, τους λόφους της σκουριάς και των υπολειμμάτων των ορυχείων.

Η Χουνεντοάρα είναι αυτό που  ονομάζεται μονόπολη. Όχι από το καπιταλιστικό παιγνίδι παιδιών και μεγάλων, αλλά από τη βιομηχανική μονολειτουργικότητα. Μονοπόλεις είναι οι σχεδόν άγνωστες τεράστιες βιομηχανικές πόλεις της Σιβηρίας, οι πόλεις-εργοστάσια, των οποίων η ζωή είναι μονοσήμαντα εξαρτημένη από τη βιομηχανία. Κλείνουν τα εργοστάσια, κλείνει και η πόλη! Για να είμαστε δίκαιοι, αυτή η πολεοδομική και οικονομική τυπολογία αναπτύχθηκε πρώτα στη Δύση. Με τις «company-town», που δημιουργήθηκαν και αναπτύχθηκαν γύρω από ορυχεία της κεντρικής Ευρώπης, της Αγγλίας και της Ιβηρικής. Και κατέρρευσαν ή καταρρέουν με το τέλος του παραγωγικού τους κύκλου.

Αν στον ορίζοντα της Χουνεντοάρα δεν φαίνονταν τα μυθικά βουνά της Τρανσυλβανίας, οι κάμποι με τα καλαμπόκια και τα χωριά που στέκουν ίδια και απαράλλακτα από τον καιρό της Αυστροουγγαρίας, η εικόνα θα ήταν μαύρη. Η επίσκεψη δεν θα σημαδευόταν από κανένα άλλο συναίσθημα εκτός από τη θλίψη. Το ίδιο συναίσθημα που υπήρχε και τότε. Για όποιον βίωνε την καθημερινή ζωή στο πιο αυταρχικό καθεστώς της μεταπολεμικής Ευρώπης.

Μετά από ένα μεγάλο ταξίδι επέστρεψα στο Βουκουρέστι ακολουθώντας τη σκόνη του χρόνου και τον ίδιο δρόμο μετά από τριάντα χρόνια. Αντάμωσα έναν αγαπημένο ηλικιωμένο μας σύντροφο. Για πολλές ώρες περιέγραφε το πέρασμα από τον εφιάλτη του Τσαουσέσκου σε αυτόν της διαλυμένης σύγχρονης Ρουμανίας. Κι εγώ ξαναζούσα τη δική μας τραγωδία, της εκκωφαντικής σιωπής των ηγετών του κόμματός μου, του ΚΚΕ εσωτερικού, απέναντι στο καθεστώς, απέναντι στις απελάσεις των Ρηγάδων του Βουκουρεστίου το 1980.

Ο Νίκος Μπελαβίλας είναι καθηγητής στο ΕΜΠ

Advertisements

Σχολιάστε so far
Σχολιάστε



Σχολιάστε

Εισάγετε τα παρακάτω στοιχεία ή επιλέξτε ένα εικονίδιο για να συνδεθείτε:

Λογότυπο WordPress.com

Σχολιάζετε χρησιμοποιώντας τον λογαριασμό WordPress.com. Αποσύνδεση / Αλλαγή )

Φωτογραφία Twitter

Σχολιάζετε χρησιμοποιώντας τον λογαριασμό Twitter. Αποσύνδεση / Αλλαγή )

Φωτογραφία Facebook

Σχολιάζετε χρησιμοποιώντας τον λογαριασμό Facebook. Αποσύνδεση / Αλλαγή )

Φωτογραφία Google+

Σχολιάζετε χρησιμοποιώντας τον λογαριασμό Google+. Αποσύνδεση / Αλλαγή )

Σύνδεση με %s



Αρέσει σε %d bloggers: