Η μεγαλη νυχτα της ελληνικης Δεξιας (ΕΠΟΧΗ, 11.10.2009)
14/10/2009, 8:41 μμ
Filed under: - Εγραψαν, διαβασαμε, μας αρεσαν - | Ετικέτες: ,

ΤΟΥ ΚΩΣΤΑ ΕΛΕΥΘΕΡΙΟΥ

Η πολιτική στρατηγική και οι δομικές ανεπάρκειες της Νέας Δημοκρατίας

Για την ελληνική Δεξιά η ημερομηνία 4 Οκτωβρίου 2009 μπορεί να λάβει επάξια τον τίτλο της “αποφράδας ημέρας”, πλάι ενδεχομένως και στην 18η Οκτωβρίου 1981. Το εύρος της διαφοράς με το ΠΑΣΟΚ, αλλά κατά κύριο λόγο η εξαιρετικά χαμηλή συσπείρωση του κόμματος – η οποία και έθετε ζήτημα νομιμοποίησης της ηγεσίας του και στον σκληρό πυρήνα των οπαδών της “Παράταξης” – έθεσε επί τάπητος και πάλι ερωτήματα σχετικά με τα αίτια της τρέχουσας κατάρρευσης και εν τέλει για τη φύση του εν λόγω κόμματος. Η ελληνική δεξιά, λόγω της αναμφίβολης πολιτικής έντασης που μπορεί να προκαλεί ο λόγος περί αυτήν, δεν έτυχε συστηματικής ενασχόλησης από τους πολιτικούς επιστήμονες – με τις σημαντικές εξαιρέσεις του Τάκη Παππά, του Μανόλη Αλεξάκη και του Ευθύμη Παπαβλασόπουλου – στο βαθμό που είτε αναπαράγονταν συμβατικές “δόξες”, είτε η Νέα Δημοκρατία γινόταν αντιληπτή ως ένα σχεδόν “λυμένο μυστήριο” – το ίδιο ισχύει και για την Αριστερά – για το οποίο τίποτε το ιδιαίτερα πρωτότυπο θα μπορούσε να ειπωθεί. Ο γράφων, φυσικά, δεν συνιστά εξαίρεση στον κανόνα.

Η 15ετία της γαλάζιας παράταξης

Η τρέχουσα, βέβαια, συγκυρία που, πλέον, ρυμουλκεί τη Νέα Δημοκρατία σε μία τροχιά κρίσης, καλλιεργεί προβληματισμούς σε σχέση με αυτήν την περίφημη “γαλάζια” τετραετία. Καταρχάς θα πρέπει να λάβουμε υπόψιν ορισμένα δεδομένα που καθορίζουν και την σημερινή κατάσταση. Το κόμμα στην τελευταία 15ετία είναι απόσταγμα μίας ραγδαίας μαζικοποίησης που έλαβε χώρα καθ’ όλη την διάρκεια της δεκαετίας του ’80 και μίας στρατηγικής στασιμότητας , ιδίως με την επαύριον των εκλογών του ’93. Είναι γεγονός, ότι στα τέλη της δεκαετίας του ’80 η ΝΔ ήταν το κόμμα με την μεγαλύτερη οργανωτική πυκνότητα. Η εν λόγω διαδικασία σχεδόν “στρατολόγησε” τους ανά την Ελλάδα δεξιούς στο κόμμα, διαμορφώνοντας όμως και τις κατάλληλες πιέσεις και για την θεσμική αναδιοργάνωση του κόμματος, διαδικασία η οποία κινήθηκε με αργούς ρυθμούς. Ταυτόχρονα διαμόρφωσε και μία “εμβρυακή” κουλτούρα συμμετοχής η οποία έδινε έμφαση στην άρθρωση μίας ιδιόμορφης “κομματικότητας”, η οποία εμφορούνταν από έντονες συγκινησιακές φορτίσεις και έναν αδέξιο και σχεδόν “κουτοπόνηρο” πραγματισμό. Η κυβερνητική, δε, στρατηγική της Νέας Δημοκρατίας μετά την ήττα του ’93 είχε τελματώσει αφού ούτε κυρίαρχο πρόταγμα διέθετε – το εκσυγχρονιστικό-μεταρρυθμιστικό που διεκδικούσε, είχε αρχίσει να το οικειοποιείται το ΠΑΣΟΚ του Κώστα Σημίτη – ούτε σαφές πρόσημο – κινούνταν μεταξύ ενός παλαιοδεξιού λαϊκισμού και μίας ασαφούς τεχνοκρατικότητας.

Ο Καραμανλής ως νέος ηγέτης το 1997 καλούνταν να υπερβεί τις εν λόγω αντιφάσεις, όντας όμως στην κυριολεξία ο “ανιψιός του θείου του”. Η βάση της Νέας Δημοκρατίας ανέμενε το χαρισματικό “άγγιγμα” του ονόματος προκειμένου να μεταβληθεί η κατάσταση προς το καλύτερο. Η εν λόγω “ψύχωση” της επιστροφής στην εξουσία, την καθιστούσε «ιερό» αυτοσκοπό, με όρους φετιχοποίησης. Η μακρόχρονη παραμονή του ΠΑΣΟΚ στην εξουσία και η συνακόλουθη αδυναμία της Νέας Δημοκρατίας να λειτουργήσει ως σεβαστός κυβερνητικός ανταγωνιστής, καθιστούσε το αίτημα επιστροφής στην εξουσία ως σχεδόν «αυτοπραγμάτωση» του κάθε νεοδημοκράτη. Και η κυβερνητική φιλοδοξία ήταν σχεδόν μία αυτοεκπληρούμενη προφητεία, στο βαθμό απουσίαζε μία μάκρο πολιτική ρητορεία και καθοσιωνόταν η προσήλωση στη συγχρονική αναγκαιότητα, με όρους α-πολίτικους. Ο Καραμανλής, ιδίως μετά το 2000, πλαισίωσε την πολιτική στρατηγική του με αμιγώς μοραλιστική ρητορική, η οποία, προφανώς εστίαζε στα μέσα της πολιτικής και όχι στους σκοπούς – εάν λάβουμε υπόψιν ότι οι ορίζουσες της πολιτικής των κυβερνήσεων Σημίτη ήταν εξ αγχιστείας συγγενικές με αυτές της Νέας Δημοκρατίας.

Ο δημοσκοπικός λαϊκισμός του Καραμανλή

Επομένως το «διαχειριστικό» διακύβευμα – μόνιμο διακύβευμα στην εποχή «καρτελοποίησης» των κομματικών συστημάτων – έθετε το ερώτημα της χρηστής διαχείρισης και όχι της επαρκούς διαχείρισης. Ο ίδιος ο Καραμανλής, όπως έχει επισημάνει ο Παναγής Παναγιωτόπουλος, προώθησε στην απαρχή της θητείας του έναν πρωτοφανή δημοσκοπικό λαϊκισμό, «αδειάζοντας» υπουργούς καθ’ υποδείξιν της «κοινής γνώμης» και λειτουργώντας ως άμεσος δέκτης της «φωνής του πολίτη» και της επιθυμίας του. Από την άλλη πλευρά, βέβαια, ο κομματικός μηχανισμός ανασυγκροτήθηκε με σκοπό την «κατάληψη» ενός κράτους, το οποίο για σχεδόν είκοσι χρόνια ελεγχόταν από το ΠΑΣΟΚ. Υπό αυτήν την έννοια σε πολύ σύντομο χρόνο πληρώθηκαν όλες οι θέσεις ισχύος μέσα στον κρατικό μηχανισμό από κομματικά στελέχη, χωρίς όμως αυτή η διαδικασία, προφανώς, να δικαιώνει την μοραλιστική «αναγέννηση» που επικαλούνταν ο Καραμανλής προ των εκλογών. Ως αποτέλεσμα, εντός του κράτους, συγκροτήθηκαν αυτόνομοι θύλακες με ιεραρχική διάρθρωση, διαφορετικά επίπεδα ισχύος και κυρίως με ανταγωνιστικές σχέσεις μεταξύ τους. Η μίξη διαχειριστικών αναγκαιοτήτων και προσωπικών στρατηγικών προκάλεσε και την αδυναμία της κυβέρνησης σε ζητήματα που απαιτούσαν γενικό συντονισμό να δράσει με ενιαίο τρόπο.

Παραταύτα η «κατάρρευση» δεν οφείλεται σε αυτή την αντίφαση. Όπως έχουμε προαναφέρει και για το ΠΑΣΟΚ, τα κυβερνητικά κόμματα, ανταποκρινόμενα στις δομικές και λειτουργικές επιταγές του διακυβερνητικού προτύπου, αναπαράγουν τα βασικά στοιχεία του και σε επίπεδο εθνικού κράτους, αλλά και στην κομματική τους οργάνωση. Η κύρια αδυναμία της Νέας Δημοκρατίας εντοπιζόταν στην προσπάθειά της να προωθήσει ένα «μεταρρυθμιστικό» σχέδιο, με έναν νεοφιλελεύθερο πολιτικό προσανατολισμό, χωρίς να διασφαλίζονται οι υλικές προϋποθέσεις αυτού του εγχειρήματος. Επιπρόσθετα η μετατόπιση του εκσυγχρονιστικού προτάγματος στην ασφάλεια, από την οικονομία που ήταν την περίοδο Σημίτη, ενίσχυσε τον κατασταλτικό προσανατολισμό των πολιτικών του κράτους, καθιστώντας ταυτόχρονα την καταστολή και ως παράγοντα νομιμοποίησης. Πέρα από τα γεγονότα του περυσινού Δεκέμβρη, η άγρια καταστολή που έλαβε χώρα, ιδιαίτερα κατά τις φοιτητικές κινητοποιήσεις, σκοπούσε στην αφύπνιση συντηρητικών αντιδράσεων και συναισθημάτων, η οποία εξασφάλιζε, εν τέλει, την ανοχή, παρά την νομιμοποίηση.

Η ήττα της ΝΔ

Το διαχειριστικό διακύβευμα, όμως, άρχιζε να επανεμφανίζεται ενισχυμένο και κεντρικό με την οικονομική κρίση. Τα περιστατικά διαφθοράς, πέρα από την αφαίρεση της ηθικής ανωτερότητας από την Νέα Δημοκρατία, έπεισαν και την αδυναμία των στελεχών της να διαχειριστούν ανεκτά το σύστημα. Η υπόθεση Ζαχόπουλου, για παράδειγμα, ταυτόχρονα με το ζήτημα της αναπαραγωγής των θεσμικών δομών ισχύος στο επίπεδο των προσωπικών σχέσεων, κατέδειξε και την αδυναμία ενός νέου στελέχους, προερχόμενου, μάλιστα, και από τον στενό κύκλο του Καραμανλή, να ανταποκριθεί σε μία συνθήκη κρίσης. Η σώρευση διαρκών σκανδάλων και η διαχειριστική ανεπάρκεια της κυβέρνησης, απομάκρυνε καταρχάς τους βασικούς της εταίρους – βλέπε οικονομική ελίτ -, ενώ και η γενικότερη δυσαρέσκεια της κοινωνίας απέναντι στην ασκούμενη πολιτική, εξάρθρωσε την νομιμοποιητική της βάση. Απέναντι στην γενική κατακραυγή, χρησιμοποιώντας μία φράση του Μιχάλη Σπουρδαλάκη, το κράτος, σχεδόν, «απέλυσε» την κυβέρνηση.

Είναι γεγονός ότι η ήττα αποκάλυψε λανθάνουσες συγκρούσεις οι οποίες αφορούν την λογική συγκρότησης της κομματικής οργάνωσης. Όλο αυτό το ρεύμα του παραταξιακού πατριωτισμού που εξυμνεί τον απλό νεοδημοκράτη και απαιτεί το «άνοιγμα» των διαδικασιών, φανερώνει ένα αξιοσημείωτο χάσμα μεταξύ κομματικών ελίτ και βάσης. Η πρόταση άμεσης εκλογής του αρχηγού από την βάση, εναρμονίζει την πρακτική της Νέας Δημοκρατίας με αυτή του ΠΑΣΟΚ και εν τέλει με τα κυβερνητικές ανάγκες. Το σύστημα που συγκροτούν τα δύο μεγάλα κόμματα καθίσταται πλέον πιο κλειστό το οποίο κατατείνει και στην υπερδιόγκωση του πολιτικού πεδίου. Όπως ανέφερε και ο Νίκος Πουλαντζάς «η πολιτική δεν είναι η μοναδική διάσταση ύπαρξης του κοινωνικού».

Advertisements

Σχολιάστε so far
Σχολιάστε



Σχολιάστε

Εισάγετε τα παρακάτω στοιχεία ή επιλέξτε ένα εικονίδιο για να συνδεθείτε:

Λογότυπο WordPress.com

Σχολιάζετε χρησιμοποιώντας τον λογαριασμό WordPress.com. Αποσύνδεση / Αλλαγή )

Φωτογραφία Twitter

Σχολιάζετε χρησιμοποιώντας τον λογαριασμό Twitter. Αποσύνδεση / Αλλαγή )

Φωτογραφία Facebook

Σχολιάζετε χρησιμοποιώντας τον λογαριασμό Facebook. Αποσύνδεση / Αλλαγή )

Φωτογραφία Google+

Σχολιάζετε χρησιμοποιώντας τον λογαριασμό Google+. Αποσύνδεση / Αλλαγή )

Σύνδεση με %s



Αρέσει σε %d bloggers: