H «σχεσιακη» προσεγγιση του Charles Tilly για την τρομοκρατια (ΕΝΤΟΣ ΕΠΟΧΗΣ, 12.7.2009)
02/11/2009, 10:44 πμ
Filed under: - Εγραψαν, διαβασαμε, μας αρεσαν - | Ετικέτες: ,

TOY JEFF GOODWIN

μετάφραση: Θανάσης Τσακίρης

Ο Charles Tilly δεν έγραψε τόσα πολλά για την τρομοκρατία σε σχέση με πολλά άλλα θέματα που τον ενδιέφεραν στη διάρκεια της μακράς και διακεκριμένης καριέρας του. Μολαταύτα, η συλλογική πολιτική βία ήταν μια από τις μακρόχρονες ενασχολήσεις του και, πράγματι, παρήγαγε ένα σημαντικό και εξαιρετικά ενδιαφέρον σώμα εργασιών σχετικά με την τρομοκρατία μετά τις επιθέσεις της 11ης Σεπτεμβρίου.

Ο Tilly διατυπώνει τέσσερις βασικούς ισχυρισμούς, ή σύνολα ισχυρισμών, σχετικά με την τρομοκρατία:

1. Η τρομοκρατία είναι μια πολιτική στρατηγική που χρησιμοποιήθηκε από ένα ευρύ φάσμα πολιτικών δρώντων με ποικίλα κίνητρα.

“Η τρομοκρατία είναι μια στρατηγική,” γράφει ο Tilly, “και όχι ένα δόγμα”. Σύμφωνα με τον Tilly, η τρομοκρατία δεν είναι προϊόν κάποιας ιδιαίτερης ιδεολογίας, αλλά  “στρατηγική που χρησιμοποιείται από ένα ευρύ φάσμα δρώντων των οποίων τα κίνητρα, τα μέσα και η οργάνωση ποικίλλουν σε πολύ μεγάλο βαθμό ”.

2. Η στρατηγική της τρομοκρατίας συνεπάγεται τη χρήση βίας και απειλών από έναν πολύ ασθενέστερο δρώντα εναντίον ενός κατά πολύ ισχυρότερου δρώντος (ή το αντίστροφο). Ως στρατηγική της τρομοκρατίας ορίζεται από Tilly η «ασύμμετρη χρήση των απειλών και της βίας κατά των εχθρών με τη χρήση μέσων τα οποία δεν εμπίπτουν στις συνήθεις μορφές πολιτικού αγώνα που είναι ανεκτές στο πλαίσιο ενός ορισμένου κυρίαρχου καθεστώτος». Κάποιες φορές η τρομοκρατία προκύπτει από συγκρούσεις μεταξύ σχετικά ανίσχυρων λαών και πολύ ισχυρών αντιπάλων.

3. Η τρομοκρατία δεν μπορεί να εξηγηθεί με μια μοναδική και αναλλοίωτη θεωρία.

Δεδομένου ότι ένα ευρύ φάσμα δρώντων έχει υιοθετήσει μια στρατηγική τρομοκρατίας, ο Tilly τονίζει ότι «καμία  συνεκτική δέσμη προτάσεων αιτίου-αιτιατού μπορεί να εξηγήσει συνολικά την τρομοκρατία».

4.  Η τρομοκρατία είναι αποτέλεσμα των δυναμικών αλληλεπιδράσεων και σχέσεων μεταξύ των πολιτικών δρώντων-και έτσι πρέπει να εξηγείται «σχεσιακώς.»

Για να εξηγήσουμε τη χρήση μιας στρατηγικής, όπως η τρομοκρατία, απαιτείται από εμάς να την αναλύσουμε ως μέρος μιας πολιτικής διαδικασίας. Η προσέγγιση αυτή εννοεί ότι ο αναλυτής πρέπει να συνδέει συστηματικά τη στρατηγική της τρομοκρατίας με τις άλλες μορφές πολιτικού αγώνα που λαμβάνουν χώρα στο ίδιο σκηνικό και μεταξύ των ίδιων πολιτικών δρώντων.

Αυτές οι ιδέες για την τρομοκρατία περιλαμβάνουν πολλές σημαντικές διορατικές απόψεις. Ιδιαίτερα χρήσιμη είναι η ιδέα ότι η τρομοκρατία αναφέρεται σε μια στρατηγική που μπορεί και έχει χρησιμοποιηθεί από ένα ευρύ φάσμα δρώντων, περιλαμβανομένων και κρατών. Αντιθέτως, η τρομοκρατία δεν προσδιορίζει με ακρίβεια και επωφελώς έναν ιδιαίτερο τύπο ομάδας, κράτους, ή ατόμου. Ο Tilly υπενθυμίζει, όπως και πολλοί άλλοι, ότι το μεγαλύτερο μέρος των τρομοκρατικών πράξεων έχει διαπραχθεί από τα κράτη.
Ο Tilly επίσης, μας προειδοποιεί κατά χρήσιμο τόπο, ότι η έμμονη επιδίωξη μιας αναλλοίωτης και καθολικής θεωρία της τρομοκρατίας είναι χιμαιρική με δεδομένο το ευρύ φάσμα δρώντων, με διαφορετικά κίνητρα και μορφές οργάνωσης, που ορισμένες φορές χρησιμοποιούν τρομοκρατία. Επιπλέον, σωστά δείχνει ο Tilly ότι η κατηγοριοποίηση των εν λόγω δρώντων ως «τρομοκρατών» μπορεί να μας κάνει να μη βλέπουμε το γεγονός ότι συνήθως χρησιμοποιούν διαφορετικές πολιτικές στρατηγικές, που δεν είναι όλες βίαιες. Οι τρομοκράτες σπάνια είναι μόνο τρομοκράτες, κατά τον Tilly.

Ο Tilly δικαίως ανησυχεί ότι οι αναλυτές θα απλουστεύσουν και έτσι θα παρερμηνεύουν τη στρατηγική της τρομοκρατίας, μη λαμβάνοντας υπόψη το πλήρες φάσμα των δρώντων που τη χρησιμοποιούν και το πλήρες φάσμα των στρατηγικών (συμπεριλαμβανομένων  των συνηθισμένων και μη βίαιων στρατηγικών) που αυτοί οι δρώντες χρησιμοποιούν εκτός από την τρομοκρατία. Αλλά περισσότερο από αυτό, ο Tilly ανησυχεί ιδιαίτερα ότι έτσι οι αναλυτές θα την βγάλουν από το πλαίσιό της και θα παρερμηνεύσουν την χρήση αυτής της στρατηγικής, εστιάζοντας με ιδιαίτερη προσήλωση στα χαρακτηριστικά των δρώντων (άτομα ή ομάδες) που την χρησιμοποιούν αποκλείοντας τις δυναμικές σχέσεις τους με άλλους δρώντες.

Με άλλα λόγια, ο Tilly φοβάται, μια υπερβολικά «εσωτερική» (internalist) λεπτομερειακή προσέγγιση για την τρομοκρατία -και για άλλες μορφές στρατηγικής δράσης, βίαιες και μη βίαιες- δηλαδή μια προσέγγιση που επικεντρώνεται στα χαρακτηριστικά των ομάδων και ατόμων που χρησιμοποιούν αυτή τη στρατηγική. Τα χαρακτηριστικά αυτά μπορεί να περιλαμβάνουν αυτά που οTilly χαρακτηρίζει «διαθέσεις» (ιδέες, ιδεολογία, συνήθειες και συναισθήματα) ή τα δημογραφικά χαρακτηριστικά τους (τάξη, εθνικότητα, ηλικία, φύλο, κλπ). Ο Tilly επιμένει ιδιαίτερα ότι οι κοινές εξηγήσεις της τρομοκρατίας με τα χαρακτηριστικά των «διαθέσεων», συμπεριλαμβανομένων αυτών που «βασίζονται στις ιδέες,» δεν μας πάνε μακριά, ειδικά οι εξηγήσεις που δίνουν έμφαση στον υποτιθέμενο ιδεολογικό εξτρεμισμό εκείνων που χρησιμοποιούν τρομοκρατία.

Κατά τον Tilly, η στροφή ενός δρώντος στην τρομοκρατική βία  δεν είναι αποτέλεσμα τόσο προκύπτει τόσο των ιδεών  ή του μίσους καθαυτού αλλά των τρόπων με τους οποίους ο δρων σχετίζεται και αλληλεπιδρά με άλλους δρώντες στο πέρασμα του χρόνου – εξ ου και η ανάγκη για μια πιο ευρεία «εξωτερική» (externalist) ή «σχεσιακή» προσέγγιση της τρομοκρατίας (και γενικότερα της στρατηγικής δράσης). Για παράδειγμα, ο Tilly επιμένει στη σημασία της κοινωνικής αλληλεπίδρασης για τη δημιουργία, διάδοση και εφαρμογή «ιδεών που παράγουν βία». Πιστεύει ότι η τρομοκρατία συνήθως χρησιμοποιείται ως συμπλήρωμα ή υποπροϊόν ορισμένων συνεχιζόμενων πολιτικών συγκρούσεων στις οποίες οι δρώντες έχουν χρησιμοποιήσει ένα φάσμα στρατηγικών κατά των αντιπάλων, συμπεριλαμβανομένων των συνηθισμένων στρατηγικών -αλλά προφανώς τις θεώρησαν αναποτελεσματικές.

Advertisements

Σχολιάστε so far
Σχολιάστε



Σχολιάστε

Εισάγετε τα παρακάτω στοιχεία ή επιλέξτε ένα εικονίδιο για να συνδεθείτε:

Λογότυπο WordPress.com

Σχολιάζετε χρησιμοποιώντας τον λογαριασμό WordPress.com. Αποσύνδεση / Αλλαγή )

Φωτογραφία Twitter

Σχολιάζετε χρησιμοποιώντας τον λογαριασμό Twitter. Αποσύνδεση / Αλλαγή )

Φωτογραφία Facebook

Σχολιάζετε χρησιμοποιώντας τον λογαριασμό Facebook. Αποσύνδεση / Αλλαγή )

Φωτογραφία Google+

Σχολιάζετε χρησιμοποιώντας τον λογαριασμό Google+. Αποσύνδεση / Αλλαγή )

Σύνδεση με %s



Αρέσει σε %d bloggers: