Ο Νοεμβρης και οι πρωτοποριες (ΑΥΓΗ, 17.11.2009)
17/11/2009, 3:16 μμ
Filed under: Αγγελος Τσεκερης

ΤΟΥ ΑΓΓΕΛΟΥ ΤΣΕΚΕΡΗ

Το 1972 η χούντα έδειχνε να χαλαρώνει λίγο τα λουριά. Ανέκδοτα, νούμερα επιθεώρησης, ακόμα και κάποιες εκδόσεις βιβλίων έσπαγαν κάπως το κλίμα της στρατοκρατίας. Οι αριστεροί παρακολουθούσαν τα βήματα φιλελευθεροποίησης του Μαρκεζίνη (τον οποίο πάντως κανείς πλην κάποιων ιστορικών μας ηγετών δεν έπαιρνε σοβαρά) περιμένοντας κυρίως να δοθεί αμνηστία και να κλείσουν οι εξορίες.

Η νεολαία αντιδρούσε στον αφόρητο αυταρχισμό του εθνοχριστιανικού εκπαιδευτικού συστήματος αφήνοντας μαλλί, ακούγοντας θορυβώδη μουσική και υιοθετώντας αντισυμβατικούς τρόπους συμπεριφοράς. Αλλά στις μπουάτ, τις φοιτητικές ταβέρνες και τα κυλικεία των πανεπιστημίων κάτι ψηνόταν.

Αυτό που ψηνόταν ξέσπασε σε δύο διαδοχικές εξεγέρσεις, πρώτα στη Νομική και εννιά μήνες αργότερα στο Πολυτεχνείο. Η αριστερά, που με τους κοινωνικούς αγώνες και τις θυσίες των αγωνιστών της είχε βάλει τον σπόρο, δεν είχε προβλέψει αυτό το ξέσπασμα ούτε το είχε προετοιμάσει. Ξεπεράστηκε από το αυθόρμητο και το ακολούθησε. Η υπόλοιπη κοινωνία βρέθηκε μπροστά στην ενοχή της απάθειας και της παραίτησης, όταν είδε το αίμα των εικοσάχρονων να κυλάει άφθονο στους δρόμους.

Το βράδυ που κατέβηκαν τα τανκς, όλοι πίστεψαν ότι είχαμε γυρίσει 7 χρόνια πίσω, στον Απρίλιο του ’67. Και με την ελληνοτουρκική πολεμική εμπλοκή στην Κύπρο, ίσως ακόμα πιο πίσω. Κανείς δεν περίμενε ότι σε λίγες μέρες θα υπήρχε δημοκρατία και ο νόμος 509, που απαγόρευε την ελεύθερη πολιτική δράση των κομμουνιστών επί 27 χρόνια, θα είχε καταργηθεί. Κανείς δεν μπορούσε να φανταστεί ότι στην πρώτη επέτειο του Νοέμβρη οι δρόμοι θα είχαν κατακλυστεί από εκατοντάδες χιλιάδες κόσμο.

Αν υπάρχει κάποιο συμπέρασμα από όλα αυτά, είναι ότι η Ιστορία κινείται με τον δικό της ξεροκέφαλο και απρόβλεπτο τρόπο. Η ιδέα ότι μια φωτισμένη πρωτοπορία μπορεί με τη δράση της να δρομολογήσει απολύτως γραμμικές εξελίξεις από την απάθεια μέχρι την τελική νίκη είναι μάλλον μέσα στα κεφάλια μας. Ο κόσμος λειτουργεί αλλιώς: εκεί που κοιμάται, ξαφνικά ξεσπάει, ξεπερνώντας κάθε προσδοκία και ξεφεύγοντας από κάθε έλεγχο. Και μετά αποσύρεται αθορύβως, μέχρι το επόμενο απροσδόκητο ξέσπασμα.

Αυτό δεν σημαίνει ότι οι πρωτοπορίες δεν παίζουν τον ρόλο τους. Απέδειξαν ότι μπορούν να προσδίδουν οργανωμένο χαρακτήρα στις αυθόρμητες κινητοποιήσεις, μπορούν να πολιτικοποιούν την υπόθεση, μπορούν να εξασφαλίζουν την αντοχή τέτοιων αγώνων και τη σύνδεσή τους με την υπόλοιπη κοινωνία. Μπορούν επίσης να παρουσιάζουν ολοκληρωμένες και πειστικές αναλύσεις «της κατάστασης μέχρι εδώ». Αλλά σπανίως πέφτουν μέσα στην ανάλυση «της κατάστασης από εδώ και εμπρός», πράγμα που φάνηκε και στη χούντα και στη μεταπολίτευση.

Υπάρχει βεβαίως και η άλλη πλευρά. Υπάρχει ο φόβος των οργανωμένων πρωτοποριών μπροστά στο αυθόρμητο, την ενδεχόμενη απώλεια του ελέγχου και την παρέκκλιση από τις κλασικές θεωρητικές ερμηνείες της ταξικής πάλης. Υπάρχει η φυσική τάση των πρωτοποριών να τραβολογάνε το περιεχόμενο των κοινωνικών αγώνων για να το χωρέσουν στο δικό τους «προωθημένο» πλαίσιο. Υπάρχει και η ακαταπόνητη τάση τους να μάχονται η μία εναντίον της άλλης ή να τρώγονται στο εσωτερικό τους διαγράφοντας οι μισοί τους άλλους μισούς. Όλα αυτά είναι μέσα στο παιχνίδι: αν προκύπτει ένα συμπέρασμα, είναι ότι οι πρωτοπορίες παίζουν ρόλο, αλλά σε καμία περίπτωση δεν είναι αυτός που οι ίδιες νομίζουν ότι παίζουν.

Γι’ αυτό η σημερινή μέρα δεν ανήκει στις οργανωμένες πρωτοπορίες. Ανήκει στους πάντες. Περισσότερο ανήκει στους ανώνυμους ανθρώπους, οι οποίοι, παρακινούμενοι από τη συνείδησή τους και μόνο, σηκώνονται την κρίσιμη στιγμή από τον καναπέ για να βρίσκονται εκεί που πρέπει. Αυτές τις άγνωστες φάτσες που όλοι έχουμε συναντήσει σε κάποιο μπαρ, σε κάποια παρέα, σε κάποια πορεία, σε κάποιον πολιτικό καυγά και κάποιος μας έχει σφυρίξει τον ρόλο που κάποτε έπαιξαν. Και δεν έτυχε να τους ξέρουμε μέχρι τότε, γιατί επέλεξαν να μην το ανταλλάξουν με κάποια προβεβλημένη κομματική θέση και με μια επιτυχημένη πολιτική καριέρα.

Advertisements





Τα σχόλια είναι απενεργοποιημένα.



Αρέσει σε %d bloggers: