Η ΔΙΑΚΗΡΥΞΗ ΤΩΝ 40, Ο Α.ΑΛΑΒΑΝΟΣ ΚΑΙ ΟΙ ΑΛΛΟΙ (ΕΠΟΧΗ, 14.2.2010)

ΤΟΥ ΘΟΔΩΡΟΥ ΠΑΡΑΣΚΕΥΟΠΟΥΛΟΥ

Εάν τα πράγματα στην Αριστερά ήταν καλύτερα, στην πρωτοβουλία του Αλέκου Αλαβάνου θα βλέπαμε μονάχα την προσπάθεια ενός τέως ηγέτη να επανέλθει. Και στην κρίση των ανθρώπων του ΣΥΡΙΖΑ, αλλά και των σχολιαστών στα ΜΜΕ θα έπαιζε αναμφισβήτητα μεγαλύτερο ρόλο η απουσία του -και η ζημιά που έκανε αυτή η απουσία- από την προεκλογική καμπάνια της παράταξης στην οποία με τις νέες του κινήσεις επιδιώκει να παίξει έναν ιδιαίτερο ρόλο.

Με άλλα λόγια το ενδιαφέρον που συγκέντρωσαν οι τρεις εκδηλώσεις, είτε αμιγώς πολιτικές είτε για την παρουσίαση ενός περιοδικού στη Θεσσαλονίκη, εξηγείται περισσότερο με την ανησυχία που επικρατεί στην Αριστερά για τα του οίκου της. Ακόμα, την πρωτοβουλία Αλαβάνου τη διευκόλυνε η καλλιέργεια, περισσότερο στον Συνασπισμό, παρά σε άλλες αριστερές οργανώσεις, ενός αρχηγοκεντρικού μοντέλου, ίσως όχι τόσο στη διαμόρφωση όσο στην παρουσίαση της πολιτικής και στην εκπροσώπηση – η καλλιέργεια της εντύπωσης πως όλα οφείλονται σε «πρωτοβουλίες» του ηγέτη, και ότι τα άλλα πρόσωπα και το υπόλοιπο σώμα ακολουθούν. Αλλά αυτή η καλλιέργεια δεν είναι μονοπώλιο του Συνασπισμού· ακραία εκδήλωση αυτού του φαινομένου, ήταν η παραίτηση του Αλέκου Αλαβάνου και η ανάκληση της παραίτησης έπειτα από «αυθόρμητη λαϊκή κινητοποίηση» πέρυσι.

Παραμορφωτικές τάσεις στην Αριστερά

Τα πράγματα λοιπόν δεν είναι τόσο καλά, η Αριστερά δεν έχει μπορέσει να βρει τον τρόπο να εκπροσωπεί τα τμήματά της, τους ανθρώπους της ώστε να βλέπουν στις προτάσεις και στις δραστηριότητές της τον εαυτό τους και να έχουν κίνητρο να συμμετάσχουν – πόσο μάλλον να πάρουν πρωτοβουλίες.
Οι κάπως υστερικές αντιδράσεις στην πρωτοβουλία Αλαβάνου έχουν άλλους σκοπούς. Παράδειγμα αυτού είναι η ανακοίνωση της μειοψηφικής τάσης του Συνασπισμού, η οποία στρέφεται εναντίον της ηγεσίας του Συνασπισμού και δεν ασκεί καμία ουσιαστική κριτική στην διακήρυξη που υπογράφουν ο Αλέκος Αλαβάνος και άλλοι 39 άνθρωποι. Παρατηρεί μόνο ότι «αποτελεί μια ολοκληρωτική επιστροφή στα ανεπαρκή στερεότυπα του παρελθόντος της Αριστεράς για την αντιμετώπιση της οικονομικής κρίσης»· παρατήρηση ανακριβής, αφού η «Διακήρυξη Αλαβάνου» δεν περιέχει καμία πρόταση για την αντιμετώπιση της κρίσης, ενώ αντιθέτως οι υπογράφοντες την ανακοίνωση προτείνουν αλλού, να επιστρέψουμε στον προκατακλυσμιαίο κεϋνσιανισμό. Και βέβαια, έπειτα από τις διασπάσεις του ’68, του ’87 και του ’91, οι κομματικοπατριωτικές διατυπώσεις της ανακοίνωσης ηχούν κωμικά και θυμίζουν άλλοτε Εκκλησία της Ελλάδος και άλλοτε το ΚΚΕ – πολύ περισσότερο όταν ορισμένοι από αυτή την τάση καλούσαν πριν από μισό χρόνο σε διάσπαση του κόμματός τους, χωρίς καμία συνέπεια.

Σε αυτή την κατάσταση μπορούν να βρουν απήχηση διαλυτικές επιδιώξεις και διαλυτικοί σχεδιασμοί, όπως εκφράστηκαν, ας πούμε, στην παρουσίαση της υπό έκδοση νέας αριστερής εφημερίδας. Εκεί αναφέρθηκε (από τον Νίκο Γαλάνη της ΚΟΕ) ότι η έκδοση μπορεί «να παίξει έναν ορισμένο ρόλο» στη διαμόρφωση ενός νέου «αντισυστημικού» υποκειμένου που μπορεί να είναι ο ΣΥΡΙΖΑ ή να το αποτελούν δυνάμεις από τον ΣΥΡΙΖΑ και από αλλού. Η πρόθεση φυσικά είναι θεμιτή (παρά τις αντιρρήσεις μου για τη σχηματική διχοτόμηση της Αριστεράς σε «αντισυστημική» και «του συστήματος»), όπως καλοδεχούμενη είναι η νέα εφημερίδα: πώς η Εποχή θα μπορούσε να γράψει κάτι άλλο, αφού η ίδια επανειλημμένα έχει αρνηθεί να θυσιάσει την αυτονομία της. Ο συνδυασμός των δύο όμως αντικατοπτρίζει μια κατάσταση πραγμάτων ανησυχητική, και με ανησυχητικά διαλυτική δυναμική. Ας πούμε, σαν αυτή που εκδηλώθηκε την περασμένη Τετάρτη στο Σύνταγμα.

Σε αυτή την κατάσταση μπορούν να βρουν απήχηση προσωποπαγείς και μεσσιανικές πρωτοβουλίες, οι οποίες παρά τις καλές προθέσεις, υπονομεύουν από τον χαρακτήρα τους αυτό το συλλογικό πράγμα, τις ισότιμες σχέσεις, την ιδιαίτερη δημοκρατικότητα που έχει διακηρύξει η Αριστερά από την κούνια της ότι επιδιώκει και που όσοι είναι στο ΣΥΡΙΖΑ λένε ότι παλεύουν να φτιάξουν.

Η απουσία της πολιτικής

Το κείμενο που κατ’ οικονομίαν αποκαλούμε «Διακήρυξη Αλαβάνου», αφού είναι βέβαιο ότι συνεργάστηκαν πολλοί από τους 40 υπογράφοντες για να συνταχθεί, το χαρακτηρίζει κατά τη γνώμη μου η άγονη επίκληση σημαντικών στιγμών από το πρόσφατο παρελθόν (π.χ. η επιτυχής υπεράσπιση του Δημόσιου Πανεπιστημίου)), σαν στιγμών που μπορούν να επαναληφθούν· έχει δηλαδή σε ορισμένα σημεία έναν χαρακτήρα ρετρό.

Την επιτυχή υπεράσπιση του Δημόσιου Πανεπιστημίου ακολούθησε βέβαια η προσπάθεια των κρατούντων να παρακάμψουν το Σύνταγμα, η δια της πλαγίας των «κολεγίων» επιβολή ιδιωτικών ΑΕΙ της πλάκας, μαζί με την πίεση από τις Βρυξέλλες και το εκεί (όπως και το εδώ) λόμπι  των αετονύχηδων της εκπαίδευσης. Ακολούθησε επίσης η μαζική υποστήριξη από όλους αυτούς των απεργοσπαστών πανεπιστημιακών και η επιχείρηση μετατροπής της ΠΟΣΔΕΠ σε εργοδοτικό σωματείο. Αυτά είναι εξελίξεις που δεν αντιμετωπίζονται στον δρόμο με διαρκείς κινητοποιήσεις, όπως αντιμετωπίστηκε, ορθά, η προσπάθεια Καραμανλή-Παπανδρέου ν’ αλλάξουν το Σύνταγμα. Επομένως η επίκληση εκείνων των πράγματι σπουδαίων στιγμών, όπως γίνεται στη «Διακήρυξη Αλαβάνου», είναι παραπλανητική και απολιτική, κάτι σαν το ρομαντικό «Εγώ θα μείνω ένας σκοτεινός συνωμότης» του κομμουνιστή στον Θίασο του Αγγελόπουλου.

Το ίδιο ισχύει πολύ περισσότερο με την επίκληση του νεανικού ξεσηκωμού τον Δεκέμβρη του 2008. Δείχνει τουλάχιστον πολιτική ανωριμότητα να πιστεύεις ότι από ένα τέτοιο ξέσπασμα μπορούσε να προέλθει κάτι σαν μόνιμη ενίσχυση της επιρροής της Αριστεράς στη νεολαία. Αν δεν το πιστεύεις, δεν έχεις κανέναν λόγο να παραπονιέσαι που δεν έγινε, όπως κάνει το κείμενο Αλαβάνου. Έχω τη γνώμη ότι αυτή η διαπίστωση συναντιέται με τον καιροσκοπισμό της άλλης πλευράς που είχε θεωρήσει ότι η υπεράσπιση των ξεσηκωμένων νέων «μας έβλαπτε».

Η κρίση και το Σύμφωνο Σταθερότητας

«Το Σύμφωνο Σταθερότητας είναι ο γόρδιος δεσμός. Καλούμε τις δυνάμεις της εργασίας και της νεολαίας να τον κόψουν.» Αυτή είναι η φράση – κεντρικό σημείο της «Διακήρυξης». Αυτό άλλωστε σημαίνει «γόρδιος δεσμός». Και είναι αλήθεια ότι σε όλο το διάστημα που διαρκεί η οικονομική και δημοσιονομική κρίση, το Σύμφωνο Σταθερότητας δέχτηκε τα συγκεντρωμένα πυρά πολλών συνδικάτων, οικονομολόγων, όλης της Αριστεράς, μαζί και τμημάτων των Σοσιαλδημοκρατών. Οι υπερασπιστές του φαίνεται προσώρας να κερδίζουν τη μάχη, αλλά δεν είναι σίγουρο.

Με την κριτική του Συμφώνου Σταθερότητας όμως υπάρχει ένα πρόβλημα. Είναι σωστή στο μέτρο που επισημαίνει ότι αυτό το σύμφωνο υπηρετεί την απόσυρση του Δημοσίου από σημαντικούς τομείς (Παιδεία, Υγεία, συντάξεις) και την εμπορευματοποίηση των δημόσιων αγαθών γενικά. Διαφορετικά όμως, αν επεκταθεί σε γενική πολιτική κατά της κρίσης, ακολουθεί αυτή η κριτική την αφελή κεϋνσιανική πεπατημένη των μεγάλων δημοσιονομικών ελλειμμάτων. Με αυτόν τον τρόπο όμως παρακάμπτει το ζήτημα της ιδιοκτησίας και της ανισοκατανομής του παραγόμενου πλούτου: το «Βάλτε χέρι στο κεφάλαιο!» δίνει τη θέση του στο «Δανειστείτε!»: προφανώς από το κεφάλαιο και προς τέρψιν των τραπεζών.
Είναι κατανοητή η αγωνία των συντακτών της «Διακήρυξης» να βρουν ένα εύπεπτο και εμπρηστικό ταυτόχρονα σύνθημα, σαν τον «γόρδιο δεσμό» του Συμφώνου Σταθερότητας που καλούμαστε να κόψουμε. Αλλά ας μη θυσιάσουμε σ’ αυτή την αγωνία την ταξική σκοπιά και τη λογική.

Τι είναι ένας αδύναμος κρίκος;

Η έννοια είναι του Λένιν και αναφέρεται στην «ιμπεριαλιστική αλυσίδα», της οποίας «αδύναμος κρίκος» κατά τη γνώμη του (που αποδείχτηκε σωστή) ήταν η τσαρική Ρωσία. Η πτώση της τσαρικής Ρωσίας και η νίκη των Σοβιέτ στον καιρό της έσπασε πράγματι την ιμπεριαλιστική αλυσίδα και επέφερε κοσμογονία. Η μεταφορά στην Ελλάδα ως αδύναμο κρίκο της ΕΕ, όπως την είχε κάνει αρχικά ο Αλέκος Αλαβάνος, είναι λίγο αστεία. Στη Διακήρυξη επαναλαμβάνεται τελείως διαφορετικά, ότι δηλαδή οι χώρες του Νότου είναι ο «ο “αδύναμος κρίκος” σε μια Ευρώπη που ολόκληρη παραπαίει στο πλαίσιο μιας παγκόσμιας παρατεταμένης και πολύπλευρης καπιταλιστικής κρίσης». Αυτό όμως δεν λέει τίποτα, είναι το ίδιο που επαναλαμβάνουν διαρκώς οι τραπεζίτες και οι οικονομολόγοι τους, προπαγανδίζοντας μια Ε.Ε. του Βορρά, και φαντάζομαι ότι δεν εννοούν αυτό οι συντάκτες του κειμένου.

Ελλάδα, Ιταλία, Ισπανία, Πορτογαλία, τα «γουρουνάκια», όπως μας λένε, είναι ο οικονομικά αδύναμος κρίκος στην Ε.Ε., μόνο κατά το ότι η οικονομική μας κατάρρευση μπορεί να συμπαρασύρει το ευρωπαϊκό τραπεζικό σύστημα. Αυτό είναι ο λόγος που οι ηγέτες των μεγάλων χωρών της Ε.Ε. σκέφτονται και συσκέπτονται. Πρόκειται δηλαδή για «αδύναμο κρίκο» από τη δική τους μεριά – για εμάς η έννοια είναι απλώς παραπλανητική.

Και με την Ευρώπη τι κάνουμε;

«Καμιά πρόοδος δεν πρόκειται να υπάρξει στη χώρα μας με έναν ευρωπαϊσμό υποταγής στις “αγορές”, στους “οίκους αξιολόγησης” και στις Βρυξέλλες». Μα, πρόκειται για «υποταγή» ή για επιλογή; Έχουμε δηλαδή να κάνουμε με εντολές κυριάρχου προς υποτελείς ή με συμφωνία για τη διατήρηση της τάξης πραγμάτων; Οι «οίκοι αξιολόγησης» και οι «αγορές» δεν είναι και ελληνική επιλογή;

Θα περίμενε κανείς ότι η ελληνική Αριστερά θα είχε αποβάλει πια το σύνδρομο του 1821 και την ιδεολογία της εξάρτησης. Θέλω να πω: Τι είναι αυτό που μας κάνει να πιστεύουμε πως η κυβέρνηση υποτάσσεται, ενώ διακηρύσσει το αντίθετο, ότι δηλαδή τα θέλει και η ίδια;Κατά τη γνώμη μου δεν υπάρχει άλλος τρόπος να συμπεριφερθεί έλλογα η Αριστερά μιας χώρας της Ε.Ε., παρά να εννοήσει την κυβέρνησή της και το κράτος της σαν μέρος αυτού του πράγματος: του σύγχρονου συστήματος της αστικής κυριαρχίας. Μόνο από αυτόν τον δρόμο θα μπορέσει να κατανοήσει τι σημαίνει να παλεύει στο εθνικό πεδίο με τον νου στο σύνολο της Ευρώπης, και τι σημαίνει οικοδόμηση της Αριστερά στην Ευρώπη. Διαφορετικά, με την αντίληψη της υποταγής, του «αδύναμου κρίκου» και του «γαλατικού χωριού» η Αριστερά θα είναι αυτό που δείχνουν συχνά τα κείμενα και οι διακηρύξεις της: επαρχία, δηλαδή το αντίθετο ακριβώς από αυτό που θέλησε να είναι.

Advertisements

Σχολιάστε so far
Σχολιάστε



Σχολιάστε

Εισάγετε τα παρακάτω στοιχεία ή επιλέξτε ένα εικονίδιο για να συνδεθείτε:

Λογότυπο WordPress.com

Σχολιάζετε χρησιμοποιώντας τον λογαριασμό WordPress.com. Αποσύνδεση / Αλλαγή )

Φωτογραφία Twitter

Σχολιάζετε χρησιμοποιώντας τον λογαριασμό Twitter. Αποσύνδεση / Αλλαγή )

Φωτογραφία Facebook

Σχολιάζετε χρησιμοποιώντας τον λογαριασμό Facebook. Αποσύνδεση / Αλλαγή )

Φωτογραφία Google+

Σχολιάζετε χρησιμοποιώντας τον λογαριασμό Google+. Αποσύνδεση / Αλλαγή )

Σύνδεση με %s



Αρέσει σε %d bloggers: