Η ΕΘΝΙΚΑ ΕΠΙΒΕΒΛΗΜΕΝΗ ΛΗΘΗ (ΕΠΟΧΗ, 14.2.2010)

ΤΟΥ ΓΙΑΝΝΗ ΑΛΜΠΑΝΗ

Αν δεν είχε γίνει ο τραμπουκισμός των νεοναζί στην παρουσίαση του βιβλίου του Βασίλη Γκουρογιάννη «Κόκκινο στην Πράσινη Γραμμή» (εκδόσεις Μεταίχμιο), πιθανότατα να μην το είχα διαβάσει. Άλλα όπως το έχουμε δει και στα καθ’ ημάς, η αγωνιστική πλειοδοσία, όταν δεν συνοδεύεται από πολιτική διορατικότητα, επιφέρει συνήθως τα αντίθετα από τα επιδιωκόμενα αποτελέσματα (από την άλλη μεριά βέβαια, η διορατικότητα χωρίς την αγωνιστικότητα οδηγεί στον κυνισμό και την απραξία…). Οι νεοναζί, λοιπόν, έκαναν μια πρώτης τάξεως διαφήμιση στον Γκουρογιάννη, και το ότι ο γράφων έσπευσε να αγοράσει το εν λόγω αντεθνικό μυθιστόρημα, αποτελεί τεκμήριο της αποτελεσματικότητας μιας τέτοιας προωθητικής ενέργειας.
Στις περιπτώσεις που η αντίπαλη πλευρά (και μάλιστα το κατακάθι της) στοχοποιεί ένα βιβλίο, η πολιτική λογική επιβάλλει να το υπερασπιστείς, τόσο από τη σκοπιά της ελεύθερης διακίνησης ιδεών, όσο και από αυτή του ίδιου του περιεχομένου του. Αυτή, όμως, η πολιτικά επιβεβλημένη υπεράσπιση διατρέχει τον κίνδυνο να εξελιχθεί σε μια υπερβάλλουσα αισθητική αποδοχή του λογοτεχνικού έργου. Πρέπει, λοιπόν, να κρατήσουμε τη λεπτή (και ασταθή πολλές φορές) ισορροπία ανάμεσα στη νηφάλια αξιολόγηση του γραπτού και την ανυποχώρητη απόκρουση της έμμεσης λογοκρισίας που προσπαθούν να επιβάλουν οι έμποροι του πατριωτισμού.

Ωστόσο, δεν είναι υπερβολή ο ισχυρισμός ότι το μυθιστόρημα του Γκουρογιάννη παρουσιάζει πολύ μεγάλο ενδιαφέρον. Με την ιστορία των βετεράνων της ΕΛΔΥΚ του ’74 που πασχίζουν να αποκτήσουν τη δική τους θέση (έστω δύο αράδων…) στο σχολικό βιβλίο της Ιστορίας, ο Γκουρογιάννης έρχεται να μας θυμίσει ότι πολλές φορές είναι εξαιρετικά συγκεχυμένη η διαχωριστική γραμμή μεταξύ αυτών που πρέπει να θυμόμαστε και αυτών που πρέπει να ξεχνάμε. Οι στρατιώτες της ΕΛΔΥΚ δεν αναφέρονται στο σχολικό βιβλίο, παρά το ότι έκαναν όλα όσα οφείλει να πράττει ο καλός πατριώτης: υπάκουσαν στις εντολές των ανωτέρων τους, πολέμησαν για την πατρίδα και μάλιστα με γενναιότητα, πολλοί από αυτούς σκοτώθηκαν ή τραυματίστηκαν στο πεδίο της μάχης. Τίποτα διαφορετικό, δηλαδή, από τους ήρωες του ’40 ή των Βαλκανικών Πολέμων. Κι όμως! Τα σχολικά βιβλία δεν τους επιφυλάσσουν καμία μνεία και η Πολιτεία δεν τους αναγνωρίζει ως βετεράνους πολέμου.

Ο πρωταγωνιστικός ρόλος της ΕΛΔΥΚ στο πραξικόπημα κατά του Μακάριου, η εμφύλια σφαγή, καθώς και οι αγριότητες κατά των Τουρκοκυπρίων δεν μπορούν να εξηγήσουν αυτήν  την τριανταπεντάχρονη λήθη. Εθνικούς διχασμούς και εγκλήματα πολέμου είχαμε και σε άλλες περιόδους για τις οποίες έχουμε μάθει να είμαστε υπερήφανοι ως Έλληνες. Η διαστρέβλωση ή η αποσιώπηση των ενοχλητικών γεγονότων αποκαθάρουν πλήρως αυτές τις ηρωικές εποχές, παραδίδοντάς τις άσπιλες στους ναούς της εθνικής μνήμης και της σχολικής Ιστορίας. Ο αγώνας της ΕΛΔΥΚ, όμως,  δεν λησμονιέται εν μέρει αλλά καθ‘ ολοκληρίαν, όπως ακριβώς συνολικά το Κυπριακό έχει τεθεί στο περιθώριο του νεοελληνικού ενδιαφέροντος. Ίσως την αιτία αυτής της λήθης δεν πρέπει να την αναζητήσουμε τόσο στα όσα πολύ άσχημα πράξαμε στην Κύπρο, όσο στην έκβαση των γεγονότων, δηλαδή στο ότι χάσαμε με συντριπτικό τρόπο από έναν όχι πολύ αξιόμαχο αντίπαλο. Και για αυτήν τη συντριπτική ήττα δεν φταίει ο εσωτερικός εχθρός, αλλά οι ίδιοι οι στυλοβάτες του έθνους: ο στρατός, οι εθνικόφρονες, η Δεξιά. Ο ρόλος των Αμερικανών αποτελεί βέβαια ένα κάποιο άλλοθι· εντούτοις, τίποτα δεν μπορεί να αναιρέσει το ότι οι δικοί μας κατ’ επάγγελμα πατριώτες είχαν τη φαεινή ιδέα του πραξικοπήματος, καθώς και το ότι ο στρατός μας, παρά την αυτοθυσία πολλών, βάρεσε διάλυση μέσα σε λίγες ώρες.

Η ιστορία της ΕΛΔΥΚ, όπως άλλωστε και συνολικά η Ιστορία της Κύπρου, πρέπει να χαθεί στη λήθη γιατί είναι μια θεμελιωδώς αντεθνική ιστορία, μια ιστορία όπου το έθνος οδηγείται στην καταστροφή από τους ίδιους τους στυλοβάτες του. Και δεν γίνεται μια εθνικά ορθή Ιστορία, μια Ιστορία σαν τη σχολική, που έχει σκοπό τη σφυρηλάτηση του εθνικού φρονήματος, να εμπεριέχει ιστορίες ικανές να διασπείρουν την αμφισβήτηση όσων φυλάττουν άγρυπνοι τις εθνικές Θερμοπύλες: του στρατού, των εθνικοφρόνων, της Δεξιάς. Η λήθη, λοιπόν, είναι εθνικά επιβεβλημένη.

Advertisements

Σχολιάστε so far
Σχολιάστε



Σχολιάστε

Εισάγετε τα παρακάτω στοιχεία ή επιλέξτε ένα εικονίδιο για να συνδεθείτε:

Λογότυπο WordPress.com

Σχολιάζετε χρησιμοποιώντας τον λογαριασμό WordPress.com. Αποσύνδεση / Αλλαγή )

Φωτογραφία Twitter

Σχολιάζετε χρησιμοποιώντας τον λογαριασμό Twitter. Αποσύνδεση / Αλλαγή )

Φωτογραφία Facebook

Σχολιάζετε χρησιμοποιώντας τον λογαριασμό Facebook. Αποσύνδεση / Αλλαγή )

Φωτογραφία Google+

Σχολιάζετε χρησιμοποιώντας τον λογαριασμό Google+. Αποσύνδεση / Αλλαγή )

Σύνδεση με %s



Αρέσει σε %d bloggers: