Χρηματαγορές χωρίς άγκυρα
21/05/2010, 8:12 μμ
Filed under: Ευκλειδης Τσακαλωτος | Ετικέτες:

 ΑΥΓΗ 21/05/2010 (ΣΥΝΑΝΤΗΣΕΙΣ) 

 TΟΥ ΕΥΚΛΕΙΔΗ ΤΣΑΚΑΛΩΤΟΥ*
Στις αναλύσεις της σχολής του Σικάγο οι κερδοσκόποι συχνά παρουσιάζονται ως οι μεγάλοι παρεξηγημένοι της παρέας. Δεν τους αναλογεί η εικόνα της πεμπτουσίας της απληστίας. Αντιθέτως, λειτουργούν αποτελεσματικά για να σταθεροποιήσουν τις αγορές. Αν κάποιο ομόλογο (ή κάποιο νόμισμα) είναι υπερτιμημένο, τότε οι κερδοσκόποι θα έχουν κάθε συμφέρον να το πουλήσουν, και με αυτόν τον τρόπο θα σπρώξουν την τιμή στη σωστή κατεύθυνση. Άρα, οι αγορές είναι αποτελεσματικές γιατί κανένας κερδοσκόπος δεν έχει συμφέρον να αποσταθεροποιήσει την αγορά – δηλαδή να αποκλίνουν οι τιμές από τις θεμελιακές αξίες των σχετικών περιουσιακών στοιχείων.

Αυτή είναι η εικόνα που διέλυσε ο Κέινς όταν εξήγησε το πώς οι χρηματαγορές λειτουργούν με τη νοοτροπία κοπαδιού. Οι παίκτες προσπαθούν να προλαμβάνουν τάσεις στις αγορές, με αποτέλεσμα να τους νοιάζει λιγότερο η θεμελιακή αξία κάποιου ομολόγου και περισσότερο τι άποψη έχουν οι άλλοι παίκτες για τη μελλοντική τιμή που θα επικρατήσει στην αγορά. Με αυτόν τον τρόπο οι προσδοκίες μπορούν να επιβεβαιωθούν ακόμα κι αν έχουμε απόκλιση από τη θεμελιακή αξία. Κάποια στιγμή, βέβαια, θα φανεί ότι πρόκειται για φούσκα, αλλά δεν είναι εύκολο (βλ. τις φούσκες ακινήτων και χρηματοπιστωτικών παραγώγων πριν από το 2008) να εκτιμήσει κανείς πώς και πότε θα ξεκινήσει η αντίστροφη μέτρηση.

Σε έναν εντυπωσιακά, για στέλεχος της ΕΚΤ, αιχμηρό λόγο (http://www.ecb.int/press/key/date/2010/html/sp100513.en.html), ο Lorenzo Bini Smaghi ασκεί δριμεία κριτική στο πώς λειτουργούν στην πιο σύγχρονη εποχή τα χρηματοπιστωτικά ιδρύματα, ιδιαίτερα στο πώς διαμορφώνουν τάσεις στις αγορές που όλοι ακολουθούν, και στο πώς οι αναλύσεις τους, που θα έπρεπε να είναι αντικειμενικές, συχνά ακολουθούν την επενδυτική στρατηγική του ιδρύματος. Τα πρόσφατα μέτρα της γερμανικής κυβέρνησης κατά του short selling πρέπει να εξεταστούν από αυτή την οπτική γωνιά. Το short selling επιτρέπει να δανειστεί κάποιος μετοχές (ομόλογα), να τα πουλήσει, να τα ξαναγοράσει όταν πέσει η τιμή και να τα γυρίσει στον ιδιοκτήτη κρατώντας τη διαφορά. Η «γυμνή» μορφή του short selling, που απαγόρευσε η γερμανική κυβέρνηση, επιτρέπει την πώληση μετοχών (ομολόγων) που δεν έχεις ακόμα δανειστεί. Αυτές οι πρακτικές δημιουργούν αυτοτροφοδοτούμενες προφητείες, δηλαδή οδηγούν σε πτώση τιμών που αλλιώς δεν θα είχαν γίνει.

Και από την άλλη πλευρά του Ατλαντικού περιμένουμε νέα μέτρα ρύθμισης. Δεν είναι σίγουρο πόσο αποτελεσματικά θα είναι τα μέτρα που πάρθηκαν ή θα παρθούν. Αλλά η αναστάτωση στις αγορές τον τελευταίο καιρό δεν είναι θέμα μόνο κερδοσκοπίας. Ούτε η συζήτηση πρέπει να εξαντληθεί ανάμεσα σε αυτούς που πιστεύουν στην αποτελεσματικότητα των αγορών και σε αυτούς που βλέπουν την ανάγκη για ρύθμιση. Και οι δύο προϋποθέτουν την ύπαρξη κάποιας θεμελιακής τιμής μέσα σε ένα σταθερό οικονομικό πλαίσιο όπου οι κανόνες του παιχνιδιού είναι γνωστοί.

Χωρίς αυτό το πλαίσιο τα μηνύματα των αγορών δεν μπορεί παρά να είναι αντιφατικά. Από τη μία μεριά φαίνεται ότι οι αγορές πιέζουν για τη μείωση των ελλειμμάτων και των χρεών, ακόμα και για αυτές τις χώρες όπου είναι εμφανές ότι το μεγάλο πρόβλημα είναι με τον ιδιωτικό τομέα και όχι με τον δημόσιο. Το πιο πρόσφατο παράδειγμα αποτελεί η Ισπανία, όπου τα κρατικά ελλείμματα έχουν τη ρίζα τους στην τεράστια φούσκα στα ακίνητα. Από την άλλη, στη Βρετανία το χρηματιστήριο έπεσε αυτήν την εβδομάδα γιατί φοβούνται οι αγορές τις επιπτώσεις στην ανάπτυξη των περικοπών που ανακοίνωσε η νέα συμμαχική κυβέρνηση. Στο επίπεδο της Ε.Ε. οι αγορές φαίνεται να φοβούνται και την έλλειψη ελέγχου στα δημοσιονομικά των κρατών-μελών και το γεγονός ότι οι υφεσιακές πιέσεις στις χώρες του Νότου θα φέρουν σε αμφισβήτηση το ίδιο το ευρώ. Τελικά, ο αποπληθωρισμός είναι το ζητούμενο ή η ύφεση είναι ο κίνδυνος;

Σε μια κρίση όπου δεν έχει φανερωθεί το οικονομικό μοντέλο που θα επικρατήσει την επόμενη περίοδο, οι αγορές λειτουργούν σαν αποκεφαλισμένα κοτόπουλα. Το ζητούμενο είναι ποια πολιτική οικονομία, ποιες πολιτικές και κοινωνικές δυνάμεις, ποιο οικονομικό και κοινωνικό σχέδιο θα επικρατήσουν. Και αυτά είναι ερωτήματα που, ούτε εν δυνάμει, δεν μπορούν να απαντηθούν από τις αγορές.

* Ο Ευκλείδης Τσακαλώτος είναι καθηγητής στο Οικονομικό Πανεπιστήμιο Αθηνών

Advertisements

Σχολιάστε so far
Σχολιάστε



Σχολιάστε

Εισάγετε τα παρακάτω στοιχεία ή επιλέξτε ένα εικονίδιο για να συνδεθείτε:

Λογότυπο WordPress.com

Σχολιάζετε χρησιμοποιώντας τον λογαριασμό WordPress.com. Αποσύνδεση / Αλλαγή )

Φωτογραφία Twitter

Σχολιάζετε χρησιμοποιώντας τον λογαριασμό Twitter. Αποσύνδεση / Αλλαγή )

Φωτογραφία Facebook

Σχολιάζετε χρησιμοποιώντας τον λογαριασμό Facebook. Αποσύνδεση / Αλλαγή )

Φωτογραφία Google+

Σχολιάζετε χρησιμοποιώντας τον λογαριασμό Google+. Αποσύνδεση / Αλλαγή )

Σύνδεση με %s



Αρέσει σε %d bloggers: