Πολιτική χειραφέτηση ή πρωτογονισμός;
ΤΟΥ ΔΗΜΟΣΘΕΝΗ ΠΑΠΑΔΑΤΟΥ-ΑΝΑΓΝΩΣΤΟΠΟΥΛΟΥ
Το χειμώνα του 2009, η Νεολαία (υποτίθεται) του ΛΑ.Ο.Σ διοργάνωσε διαδήλωση με κατεύθυνση προς το γραφείο της Θάλειας Δραγώνα. Οι διαδηλωτές ζητούσαν την αποπομπή της Δραγώνα από τη θέση της ειδικής γραμματέως του υπουργείου Παιδείας, με τον ισχυρισμό ότι στο έργο της (το οποίο αγνοούσαν και παραποιούσαν) υποστηρίζει «ανθελληνικές θέσεις». Δεν επρόκειτο για μια διαδήλωση σαν όλες τις άλλες –και δεν αναφέρομαι στο περιεχόμενο. Η διαφορά εδώ ήταν ότι, αντί να απευθύνονται στην κυβέρνηση, που είχε τη δικαιοδοσία να αποφασίσει υπέρ ή κατά του αιτήματός τους, οι διαδηλωτές (για πρώτη φορά έπειτα από δεκαετίες, νομίζω) στοχοποιούσαν με ωμή αμεσότητα συγκεκριμένο πρόσωπο και τον επαγγελματικό του χώρο, προκειμένου να καταδειχτεί η διαφωνία τους με συγκεκριμένες ιδέες και συγκεκριμένη πολιτική.

Η εκστρατεία κατά της Δραγώνα, που στο μεταξύ διανθίστηκε με ανώνυμες απειλές και υβριστικά μηνύματα, πέτυχε το σκοπό της, καθώς η ίδια παραιτήθηκε. Η διαδήλωση ad hominem, όμως (για την ακρίβεια: ad feminam), επρόκειτο να δημιουργήσει παράδοση. Τους τελευταίους μήνες, έτσι, το κίνημα ενός πολιτευόμενου ηθοποιού διοργάνωσε συγκέντρωση έξω απ’το σπίτι του Σημίτη, άλλοι πήγαν στο Βουλγαράκη, η περίφημη «Σπίθα» στο σπίτι της Διαμαντοπούλου κ.ο.κ.

Δεν υπάρχει καμιά αμφιβολία ότι οι ευθύνες για την πολιτική που ακολουθείται εδώ και χρόνια, και που σήμερα καταδικάζει εκατομμύρια ανθρώπους στη φτώχεια και την απόγνωση, έχουν φορείς: κόμματα και πολιτικούς που, παρά τα υπεσχημένα και διαχειριζόμενοι θέσεις εξουσίας, πήραν αποφάσεις εξοντωτικές για την κοινωνική πλειοψηφία. Δεν υπάρχει επίσης καμιά αμφιβολία ότι η αγανάκτηση δεν μπορεί να περιμένει τις εκλογές για να εκφραστεί: η δημοκρατία δεν είναι ραντεβού ανά τετραετία· αντίθετα, επιβεβαιώνεται ή υπονομεύεται καθημερινά και σε πολλά επίπεδα, και η μάχη για τη διεύρυνσή της, αντί να εξαντλείται στους θεσμούς, μπορεί η ίδια να δημιουργεί τέτοιους. Θεωρώ, ωστόσο, ένδειξη πολιτικού (ή μάλλον απολίτικου) πρωτογονισμού την ad hominem διαμαρτυρία –όσα «δίκια» και να’χει, και απ’όπου κι αν προέρχεται.

Το 2001, ο υπουργός του ΠΑΣΟΚ Τάσος Γιαννίτσης κατέθετε ένα αδιανόητο νομοσχέδιο για το ασφαλιστικό: δύο πανελλαδικές διαδηλώσεις εκατοντάδων χιλιάδων εργαζομένων, μία τον Απρίλιο και μία το Μάιο της ίδιας χρονιάς, τον ανάγκασαν να το πάρει πίσω. Κανείς από αυτούς δεν πήγε στο σπίτι του Γιαννίτση να διαμαρτυρηθεί. Το 2007, το κίνημα φοιτητών-πανεπιστημιακών ανάγκασε την κ. Γιαννάκου, έπειτα από ένα χρόνο καταλήψεων και διαδηλώσεων σε όλη τη χώρα, να ξανασκεφτεί την προοπτική της ίδρυσης ιδιωτικών «πανεπιστημίων». Καμιά απ’όλους αυτούς δεν ενδιαφέρθηκε να μάθει πού μένει η κ. Γιαννάκου. Το 2011, 300 μετανάστες απεργοί πείνας πέτυχαν, διακινδυνεύοντας τη ζωή τους, την πρώτη νίκη κατά της κυβέρνησης του Μνημονίου. Κανείς δεν σκέφτηκε να κατασκηνώσει ή να κάνει διαδήλωση έξω απ’ το εξοχικό του Ραγκούση.

Ο Duverger, όχι δηλαδή κάποιος στυγνός αναρχοκομμουνιστής, αλλά ένας απ’τους θεωρούμενους «πατέρες» της σύγχρονης πολιτικής επιστήμης, έγραφε ότι η επιμονή στην κουβέντα για τα μέσα ενός πολιτικού αγώνα αποτελεί μηχανισμό κυριαρχίας, που αποκρύπτει τους σκοπούς. Είχε δίκιο, κατά τη γνώμη μου – αυτή, όμως, είναι η μία πλευρά του νομίσματος. Η άλλη είναι ότι τα μέσα μας ενδιαφέρουν, ακριβώς γιατί μας ενδιαφέρει ο σκοπός. Στην παράδοση της Αριστεράς, η συζήτηση απασχολούσε τον Μαρξ, ο Γκράμσι μιλούσε για «ηθική δύναμη», ενώ όταν είπαν στον Λένιν, το 1916, ότι ο γραμματέας των αυστριακών σοσιαλδημοκρατών είχε δολοφονήσει τον αυστριακό πρωθυπουργό, διαμαρτυρόμενος ενάντια στον πόλεμο, αυτός απλώς απόρησε που ένας άνθρωπος με τέτοια θέση δεν είχε λάβει το λιγότερο δραματικό αλλά αποτελεσματικότερο μέτρο – να κυκλοφορήσει στους αγωνιστές του κόμματος μιαν αντιπολεμική έκκληση. «Ήταν προφανές στον Λένιν», γράφει ο Χόμπσμπωμ,  «ότι μια πληκτική αλλά αποτελεσματική μη βίαη πράξη ήταν προτιμότερη από μια ρομαντική, πλην όμως αναποτελεσματική».

Αν λοιπόν ο σκοπός είναι να τελειώνουμε π.χ. με το Μνημόνιο, θα έπρεπε να είναι προφανές ότι Μνημόνιο είναι, ταυτόχρονα, το ΠΑΣΟΚ και το ΛΑΟΣ (αλλά και η ΝΔ, στο βαθμό που αποδέχεται τη λογική του και ζητά αναδιαπραγμάτευση), η ΔΗΣΥ και η εκσυγχρονιστική «Αριστερά», τα μεγάλα συγκροτήματα ΜΜΕ που το στηρίζουν και, κυρίως, το κεφάλαιο που κερδίζει από αυτό. Το Μνημόνιο, όπως και κάθε εξουσιαστικός μηχανισμός, δεν εξαντλείται σε πρόσωπα: στηρίζεται σε πολιτικές και κοινωνικές σχέσεις που, ενώ δεν αποτελούν συνωμοσίες,  ξεπερνούν κατά πολύ αυτούς που το εκπροσωπούν στις τηλεοράσεις. Για να τελειώνουμε με τις σχέσεις αυτές, απαιτούνται πολλά περισσότερα απ’το να φοβηθούν ή να πάνε φυλακή όσοι το ψηφίζουν και το εφαρμόζουν –αυτοί, δηλαδή, που φαίνονται. Σε πείσμα των φαινομένων, εκτός από πολιτικούς, αυτή η χώρα έχει και κεφάλαιο.

Εν κατακλείδι – και αντίθετα με ό,τι λέγεται κατά καιρούς -, η «πραγματική επανάσταση» είναι πιθανό να σπάσει περισσότερα τους ενός τζάμια. Aν όμως επιδιώκει κανείς στα σοβαρά την κοινωνική αλλαγή –όχι δηλαδή την αλλαγή προσώπων ή απλά την εκτόνωση–, δεν μπορεί παρά να πηγαίνει και πέρα απ’αυτά που φαίνονται. Αύριο λοιπόν που, ως φαίνεται, η κ. Διαμαντοπούλου θα ακολουθήσει την τύχη των Γιαννίτση και Γιαννάκου (δεν θα φαίνεται πουθενά), είναι καλό οι ζωές μας –και όχι απλώς τα πρόσωπα- να έχουν αλλάξει ουσιωδώς προς το καλύτερο.

Advertisements

Σχολιάστε so far
Σχολιάστε



Σχολιάστε

Εισάγετε τα παρακάτω στοιχεία ή επιλέξτε ένα εικονίδιο για να συνδεθείτε:

Λογότυπο WordPress.com

Σχολιάζετε χρησιμοποιώντας τον λογαριασμό WordPress.com. Αποσύνδεση / Αλλαγή )

Φωτογραφία Twitter

Σχολιάζετε χρησιμοποιώντας τον λογαριασμό Twitter. Αποσύνδεση / Αλλαγή )

Φωτογραφία Facebook

Σχολιάζετε χρησιμοποιώντας τον λογαριασμό Facebook. Αποσύνδεση / Αλλαγή )

Φωτογραφία Google+

Σχολιάζετε χρησιμοποιώντας τον λογαριασμό Google+. Αποσύνδεση / Αλλαγή )

Σύνδεση με %s



Αρέσει σε %d bloggers: