Ο ατάλαντος κύριος Ομπάμα
23/08/2011, 5:55 πμ
Filed under: Ευκλειδης Τσακαλωτος

ΤΟΥ ΕΥΚΛΕΙΔΗ ΤΣΑΚΑΛΩΤΟΥ*

Είναι ώρα να σοβαρευτούμε. Η κρισιμότητα της στιγμής δεν αφήνει κανένα άλλο περιθώριο. Όλοι μαζί αν γίνεται, αλλά αλλιώς χώρια. Δεν ξεχνάει ο αμερικανικός λαός ότι οι τράπεζες μας φέρανε στο χείλος του γκρεμού το 2008. Τα ελλείμματα και το χρέος είναι αποτέλεσμα των δικών μας προσπαθειών να σώσουμε την κατάσταση από την απίστευτη ανευθυνότητά τους. Αν δεν είχαμε πράξει έτσι τότε, η παγκόσμια ύφεση θα ήταν πολύ χειρότερη. Ακόμα και έτσι, όπως επισήμανε στους “Financial Times” ο Kenneth Rogoff, οι πιο πολλές χώρες δεν έχουν καν φτάσει στο επίπεδο του ΑΕΠ που είχαν πριν από την κρίση. Επισήμανε επίσης ότι οι κεντρικές τράπεζες, όπως η ΕΚΤ, κακώς συζητάγανε πριν από έξι μήνες για την ανάγκη πιο σκληρής στάσης νομισματικής πολιτικής και ότι ένας μεγαλύτερος πληθωρισμός θα ήταν μέρος της λύσης αν βοηθούσε τον ιδιωτικό τομέα να μειώσει το χρέος του. Είναι ξεκάθαρο πια ότι θα ήταν τεράστιο λάθος αν όλες οι οικονομίες του κόσμου ακολουθούσαν πολιτικές λιτότητας. Αντιθέτως, αυτό που χρειαζόμαστε είναι μια συντονισμένη δημοσιονομική πολιτική με χώρες όπως η Γερμανία, η Κίνα και η Ιαπωνία, που έχουν περιθώρια για επεκτατικές πολιτικές και μπορούν να αναλάβουν το μερίδιο της ευθύνης τους. Έτσι άλλες χώρες θα χρειάζονταν μικρότερη διόρθωση στα δημοσιονομικά τους. Αν δεν αρέσει αυτό στις αγορές, τόσο το χειρότερο για τις αγορές. Αλλά ας μην έχει αυταπάτες κανείς. Δεν θα ξαναδεχτούμε τη διάσωση των τραπεζών με δυσμενείς όρους για την απασχόληση, τους μισθούς, το κοινωνικό κράτος. Είναι η ώρα όχι μόνο της ευθύνης, αλλά και της επιστροφής της πολιτικής. Είναι ώρα οι πολιτικοί να επιβάλουν ένα νέο παράδειγμα. Δεσμεύομαι ότι οι ΗΠΑ θα ηγηθούν όλων των αναγκαίων πρωτοβουλιών για τη νέα κατεύθυνση.

Ο ταλαντούχος κ. Ομπάμα

Ένας παράλληλος κόσμος, 8/08/11

Στο διάγγελμα της Δευτέρας, βεβαίως, ο ατάλαντος κ. Ομπάμα δεν είπε τίποτε από όλα αυτά. Περιορίστηκε σε κάποιες αμπελοφιλοσοφίες για την αμερικανική οικογένεια, τον στρατό και την ανάγκη για συναίνεση με τους ρεπουμπλικανούς. Το ότι οι ρεπουμπλικανοί δεν έχουν επιδείξει την παραμικρή διάθεση για συμβιβασμό, δεν έχει καμία σημασία. Ούτε το ότι η παγκόσμια οικονομία αντιμετωπίζει την απειλή μιας νέας ύφεσης. Το διάγγελμα του Ομπάμα δεν καθησύχασε τις αγορές. Η παρέμβαση του Bernanke, για τη διατήρηση χαμηλών επιτοκίων μέχρι το 2013, είχε κάπως καλύτερη τύχη, αλλά, συγχρόνως, επισημοποίησε το γεγονός ότι και πέντε χρόνια μετά το 2008 η παγκόσμια οικονομία θα είναι, στην καλύτερη περίπτωση, σε στασιμότητα. Και με δεδομένο το μπάχαλο στα διευθυντικά κλιμάκια της Ε.Ε., είναι εντελώς σίγουρο το ξέσπασμα μια νέας κερδοσκοπικής επίθεσης στη δική μας μεριά του Ατλαντικού. Μπροστά σε όλα αυτά, ο Ομπάμα παρουσιάστηκε ως παρατηρητής, χωρίς όραμα, χωρίς νέες ιδέες, χωρίς, έστω, μια κάποια αίσθηση της κρισιμότητας της κατάστασης.

Για τον Ομπάμα είχαμε σαφείς ενδείξεις και πριν από την εκλογή του: την εξάρτηση της εκλογικής καμπάνιας του από τη χρηματοδότηση του χρηματοπιστωτικού τομέα, την απροθυμία των οικονομικών συμβούλων του να μιλήσουν για την αναδιανομή του εισοδήματος, την υποστήριξη που δόθηκε στο σχέδιο Paulson για τη διάσωση των τραπεζών. Αλλά η στρατηγική του Ομπάμα σφραγίστηκε από την επιλογή των υπευθύνων οικονομικής πολιτικής μετά τις εκλογές. Οι ίδιοι οικονομολόγοι που μετά το 1990 προώθησαν τη φιλελευθεροποίηση των χρηματαγορών και εμπόδισαν όλες τις, έστω, δειλές προσπάθειες ρύθμισης, ακόμα και όταν ήταν φανερό ότι κάτι πολύ σοβαρό πάει στραβά, δεν μπορούσαν παρά να ανοίξουν τον δρόμο του συμβιβασμού. Δηλαδή της διατήρησης της εξουσίας των τραπεζικών ιδρυμάτων και των χρηματαγορών. Οι αξιολύπητες και για τον Ομπάμα εξευτελιστικές προσπάθειες συναίνεσης με τους ρεπουμπλικανούς έρχονται ως λογικό επακόλουθο αυτής της κατεύθυνσης. Για να αλλάξεις πορεία, για να απειλήσεις και να διαπραγματευτείς ένα νέο πρότυπο διακυβέρνησης, πρέπει να στηριχτείς σε άλλες κοινωνικές και πολιτικές ομάδες. Και ο Ομπάμα είχε πάρει την απόφαση ότι αυτό ήταν εκτός ημερήσιας διάταξης πολύ πριν από τις εκλογές.

Θα μπορούσε ένας πιο ταλαντούχος Ομπάμα να αλλάξει ουσιαστικά τα δεδομένα της οικονομικής κρίσης; Πολλές φορές αριστεροί αναλυτές επισημαίνουν ότι ο κεϋνσιανισμός του ’30 δεν ήταν αρκετός για να λύσει την κρίση του ’29. Σωστή επισήμανση, αλλά μία που ξεχνά το κατά πόσο ο Roosevelt, με τις παρεμβάσεις του, έθεσε τα θεμέλια της μεταπολεμικής φιλελεύθερης συναίνεσης. Τα αυξημένα δικαιώματα των συνδικάτων, τα δημόσια έργα και η κοινωνική ασφάλιση έστρωσαν τον δρόμο για το νέο μοντέλο. Βέβαια η αλλαγή ήρθε και από τα κάτω, με την έντονη παρουσία του εργατικού κινήματος και πριν και μετά τον πόλεμο. Αλλά το ταλέντο του Roosevelt ήταν υπαρκτό. Οι λόγοι του στη δεκαετία του ’30 δεν επισημαίνουν μόνο προβλήματα, ούτε εξαντλούνται σε ευχολόγια για συναίνεση. Η ρητορική του κατά των τραπεζών θυμίζει πιο πολύ ΣΥΡΙΖΑ παρά Ομπάμα.

Αλλά για την αριστερά το κύριο θέμα δεν είναι να υπογραμμίζουμε την κατά βάθος σωστή θέση ότι η φύση της παγκόσμιας καπιταλιστικής κρίσης μπορεί να έχει ξεφύγει από τις δυνατότητες κεϋνσιανών συνταγών του παρελθόντος. Πόσω μάλλον να φοβόμαστε – παράλογη φοβία βέβαια, αν η παραπάνω θέση είναι σωστή – ότι τέτοιες λύσεις θα ενσωματωθούν από το σύστημα και θα αποριζοσπαστικοποιήσουν το κίνημα. Μια αλλαγή κατεύθυνσης, ιδιαίτερα μια που θα περιόριζε τις χρηματαγορές και θα άνοιγε τον δρόμο της επιστροφής της πολιτικής θα ήταν κάτι παραπάνω από ευπρόσδεκτη. Το θέμα είναι να σκεφτούμε βαθιά και σοβαρά για το τι σημαίνει αυτή η έλλειψη ευελιξίας που παρατηρούμε στους κυρίαρχους πολιτικούς κύκλους και στις δυο πλευρές του Ατλαντικού. Να δούμε, σε μια πρώτη φάση με κρύο μάτι, τους κινδύνους που εμφανίζονται και τις προοπτικές που ανοίγονται. Το δικό μας «ταλέντο» έγκειται στο να μπορέσουμε να αλλάξουμε τους συσχετισμούς, να προωθήσουμε την αυτοοργάνωση των κινημάτων αντίστασης, να θέσουμε μεταβατικές προτάσεις που συνδέουν τις τωρινές ανάγκες με διαφορετικά καταναλωτικά και παραγωγικά πρότυπα. Με λίγα λόγια, εμείς χρειαζόμαστε ένα διαφορετικό είδος ταλέντου από αυτό των αντιπάλων μας.

* Ο Ευκλείδης Τσακαλώτος είναι καθηγητής στο Πανεπιστήμιο Αθηνών

Πηγη : ΑΥΓΗ

Advertisements


ΠΕΡΙ ΤΗΣ ΣΤΑΣΗΣ ΠΛΗΡΩΜΩΝ (26.9.2010)
.
Φωτογραφία του Ζαν Σαμπριέ, 1955

ΤΟΥ ΕΥΚΛΕΙΔΗ ΤΣΑΚΑΛΩΤΟΥ

Σε προηγούμενο άρθρο («Ενθέματα», 5.9.2010) ασχολήθηκα με την έξοδο από το ευρώ ως αριστερή στρατηγική για την έξοδο από την κρίση. Επιχειρηματολόγησα ότι το πρόβλημα δεν είναι τόσο το ευρώ όσο το πλαίσιο στο οποίο λειτουργεί. Στο παρόν άρθρο θέλω να εκφράσω ένα παρόμοιο σκεπτικισμό για τη στρατηγική της στάσης πληρωμών.

Συνέχεια



Σαμαρας και Παπανδρεου στη Χωρα των Θαυματων (Κυριακάτικη Ελευθεροτυπία, 26.9.2010)

ΤΟΥ ΕΥΚΛΕΙΔΗ ΤΣΑΚΑΛΩΤΟΥ

Μια από τις «βασικές αλήθειες» που ανακοίνωσε ο κ. Αντώνης Σαμαράς στη ΔΕΘ είναι ότι με τη μείωση των συντελεστών φορολογίας μπορούμε να αναμένουμε περισσότερα φορολογικά έσοδα. Αν υπάρχει οικονομική θεωρία που έχει απαξιωθεί περισσότερα τα τελευταία είκοσι χρόνια θα ήθελα να τη μάθω.

Συνέχεια



ΔΥΟ ΧΡΟΝΙΑ ΜΕΤΑ (ΣΥΝΑΝΤΗΣΕΙΣ ΑΥΓΗΣ, 9.9.2010)

ΤΟΥ ΕΥΚΛΕΙΔΗ ΤΣΑΚΑΛΩΤΟΥ


Η κυβέρνηση Ομπάμα ανακοίνωσε την πρόθεσή της να επενδύσει 50 δισ. δολάρια σε υποδομές για να αποφύγει ένα δεύτερο επεισόδιο ύφεσης. Οι πτωτικές τιμές των ακινήτων, ο πεσιμισμός των καταναλωτών και οι επικρατούσες συνθήκες στην αγορά εργασίας συνηγορούν ότι μια τέτοια εξέλιξη είναι πιθανή. Ωστόσο, οι πολιτικοί αναλυτές αμφισβητούν αν το πακέτο θα περάσει από το Κογκρέσο. Οι τράπεζες, και όχι μόνο στις ΗΠΑ, ξαναεμφανίζουν αξιοσημείωτα κέρδη. Όχι γιατί παρατηρούμε μια αυξανόμενη χρηματοδότηση της πραγματικής οικονομίας, αλλά γιατί επέστρεψαν σε αυτές τις δραστηριότητες, όπως οι αγοροπωλησίες διαφόρων χρηματοπιστωτικών εργαλείων, που μας οδήγησαν στην χρηματοπιστωτική κρίση του 2008. Συγχρόνως, η όποια ανάπτυξη εμφανίζεται στην παγκόσμια οικονομία αναπαράγει τις μακροοικονομικές ανισορροπίες της προηγούμενης περιόδου. Η Κίνα και η Γερμανία συνεχίζουν να έχουν πλεονάσματα στο ισοζύγιο πληρωμών και οι ΗΠΑ ελλείμματα. Και, βεβαίως, η Ελλάδα παραμένει με ένα έλλειμμα της τάξης του 10% παρόλο που είναι σε βαθιά ύφεση και τα καμπανάκια συνήθως χτυπούν όταν μια χώρα φτάνει σε ελλείμματα της τάξης του 4-5%.

Συνέχεια



Ο φετιχισμός του ευρώ (ΕΝΘΕΜΑΤΑ ΚΥΡΙΑΚΑΤΙΚΗΣ ΑΥΓΗΣ, 5.9.2010)

Έργο του Ανρί Ματίς

ΤΟΥ ΕΥΚΛΕΙΔΗ ΤΣΑΚΑΛΩΤΟΥ

H θέση για την έξοδο από το ευρώ, πολύ συχνά σε συνδυασμό με αυτή της στάσης πληρωμών, έχει διατυπωθεί με διάφορα επιχειρήματα. Σε επόμενο άρθρο θα ασχοληθώ με το θέμα της στάσης πληρωμών και τη σύγκριση του κόστους και του οφέλους μιας τέτοιας επιλογής για την οικονομία, αλλά και για τη στρατηγική της Aριστεράς. Εδώ θα περιοριστώ στα επιχειρήματα υπέρ της αποδέσμευσής μας από την ευρωζώνη. Πιο πειστικός εκφραστής αυτής της θέσης, κατά την άποψή μου, είναι ο Κώστας Λαπαβίτσας. Γι’ αυτό τον λόγο θα εστιαστώ στη δική του προσέγγιση και δευτερευόντως στη υποστήριξη των θέσεών του από ένα ενδιαφέρον άρθρο του Στάθη Κουβελάκη («Ενθέματα», Αυγή της Κυριακής, 1.8.2010).

Συνέχεια



ΑΝΑΝΕΩΣΗ ΤΕΛΟΣ; (ΕΝΘΕΜΑΤΑ ΤΗΣ ΚΥΡΙΑΚΑΤΙΚΗΣ ΑΥΓΗΣ, 18.7.2010)

TOΥ ΕΥΚΛΕΙΔΗ ΤΣΑΚΑΛΩΤΟΥ 

 

Γραφεία του Ιταλικού Κομμουνιστικού Κόμματος στη Βενετία. Στον τοίχο σφυροδρέπανα, η σημαία του κόμματος και, λίγο παραπέρα, εικονοστάσι με τον Χριστό. Φωτογραφία του Ντέιβιντ Σάδερλαντ.

Τα τελευταία πενήντα χρόνια υπήρχαν πάμπολλες διαδρομές μέσα από τις οποίες μπορούσε κανείς να συναντηθεί με το ρεύμα που έχει καταγραφεί στην Ελλάδα ως Ανανεωτική Αριστερά και  έχει μεγάλη συγγένεια με τη Νέα Αριστερά στις αγγλοσαξονικές χώρες και το ρεύμα του ευρωκομμουνισμού στις χώρες του ευρωπαϊκού Νότου. Εγώ που μεγάλωσα στη Βρετανία τη δεκαετία του 1970 επηρεάστηκα από τη Νέα Αριστερά, την οποία σημάδεψαν οι αποχωρήσεις από τα κομμουνιστικά κόμματα μετά από τις εισβολές στην Ουγγαρία το 1956 και την Τσεχοσλοβακία το 1968, από τη μυστική έκθεση και ομιλία του Χρουτσόφ στο 20ό Συνέδριο του ΚΚΣΕ, καθώς και από τον Γαλλικό Μάη.

 

Συνέχεια



Γραμματεια ΣΥΡΙΖΑ: ζητηματα μεθοδολογιας και προσεγγισης (ΚΥΡΙΑΚΑΤΙΚΗ ΑΥΓΗ, 27.6.2010)
27/06/2010, 1:51 πμ
Filed under: Ευκλειδης Τσακαλωτος | Ετικέτες:

ΤΟΥ ΕΥΚΛΕΙΔΗ ΤΣΑΚΑΛΩΤΟΥ

Στην τελευταία γραμματεία του ΣΥΡΙΖΑ συνεχίστηκαν οι συζητήσεις για το αναγκαίο νέο ξεκίνημα του εγχειρήματος στη βάση ενός πολιτικού σχεδίου για τα στρατηγικά επίδικα της περιόδου και της επίλυσης των οργανωτικών δυσλειτουργιών που μας έχουν ταλαιπωρήσει στο πρόσφατο παρελθόν. Μέχρι το τέλος της ερχόμενης εβδομάδας πρέπει να καταλήξουμε μια και οι υποχρεώσεις και οι ανάγκες είναι πολλές και σύνθετες. Τη βάση της συζήτησης αποτέλεσε το κείμενο του σ. Μπανιά, αλλά και τα δέκα σημεία που παρουσίασαν πέντε σύντροφοι με αναφορά στο «Μέτωπο». Η αντιπροσωπεία του ΣΥΝ είχε ήδη καταθέσει την πολιτική απόφαση του συνεδρίου, κείμενο που θέτει τις βασικές μας προτεραιότητες. Συμβιβασμοί θα γίνουν, οι εξελίξεις τρέχουν και θα υπάρχουν και αναπροσαρμογές, αλλά η πολιτική απόφαση δείχνει με σαφήνεια τόσο την πολιτική και ιδεολογική μας προσέγγιση για την καπιταλιστική κρίση και όλα όσα κατά προτεραιότητα θεωρούμε επιτακτικά για την τρέχουσα περίοδο, την οποία ορίζουν η πολιτική της κυβέρνησης του ΠΑΣΟΚ από κοινού με την τρόικα, και με αυτή την έννοια είναι χρήσιμη για να διαπιστώσουμε συγκλίσεις και αποκλίσεις.

Συνέχεια