Ρωσική Επανάσταση: Ένα κορυφαίο δημοκρατικό Συμβάν
15/07/2011, 9:36 πμ
Filed under: Χρηστος Λασκος | Ετικέτες:

Του ΧΡΗΣΤΟΥ ΛΑΣΚΟΥ

Ο Ναπολέων, νομίζω, έγραψε: «On s’engage et puis… on voit». Σε ελεύθερη μετάφραση: «Πρώτα εμπλέξου και μετά… βλέπεις». Όντως, αυτό κάναμε τον Οκτώβρη του 1917.

Λένιν, Σχετικά με τα σχόλια του Ν. Σουχάνοφ, 1923

Η ουσιαστική εκκίνηση της Γαλλικής Επανάστασης γίνεται την ώρα που οι γυναίκες του Παρισιού, μέσα στην πείνα και την απελπισία τους, μπαίνουν στις Βερσαλλίες. Η συνδικαλιστική μάχη με τον μεγαλύτερο ιστορικό συμβολισμό –τα γεγονότα του Σικάγου το 1886– είναι αυτή όπου εργάτριες θα χτυπηθούν από το στρατό γιατί διεκδικούν στο δρόμο στοιχειώδη, από τη σημερινή οπτική γωνία, πράγματα. Αυτή η καταστατική παρουσία των γυναικών σε όλα τα μεγάλα απελευθερωτικά κινήματα έμελλε εκ νέου να επιβεβαιωθεί και στη Ρωσική Επανάσταση.

«Δόξα στις γυναίκες που αγωνίζονται για την ελευθερία», γράφει το πανό που κρατούν οι γυναίκες σε μια υπέροχη φωτογραφία της εποχής, περιποιημένων και όμορφων ανθρώπων, φτωχά καλοντυμένων. Μια από αυτές κοιτάζει κατάματα το φακό κι εμάς, ενενήντα χρόνια μετά. Είναι 8 Μαρτίου (23 Φεβρουαρίου), από διαδήλωση στην Αγία Πετρούπολη για τη διεθνή ημέρα της γυναίκας, όταν 90.000 απεργοί εργάτες ενώνονται με την πορεία των γυναικών.

Μια πρόχειρη ερμηνεία γι’ αυτή την εμπλοκή των γυναικών μπορεί να είναι το γεγονός πως καμιά πραγματική επανάσταση δεν είναι ποτέ προγραμματισμένη. Ο αυθόρμητος χαρακτήρας των κορυφαίων αυτών ιστορικών επεισοδίων είναι απολύτως δεδομένος. Όσοι –κι εδώ το γένος να ληφθεί υπόψη– προετοιμάζουν επαναστάσεις ποτέ δεν είναι σε θέση να τις υποκινήσουν. Η Ρόζα Λούξεμπουργκ δεν επέμενε τυχαία σε αυτό το σημείο. Η επανάσταση ξεσπά αυθόρμητα — μετά αρχίζει να ψάχνεται και να βρίσκει τα κόμματα, τους θεσμούς και τους ανθρώπους που θα την εκφράσουν. Οι γυναίκες, μέσα στη σύγχυση, την αυθορμησία και την «ανωριμότητά» τους, αποδεικνύονται οι πιο κατάλληλες για την πραγματική εκκίνηση. Όταν οι πολιτικά ώριμοι οργανώνουν την επιτροπή που θα συναντήσει τον όποιο Λουδοβίκο, αυτές είναι ήδη μέσα στο παλάτι.

***

Η πορεία των γυναικών της 8ης Μαΐου: η αρχή της Επανάστασης

Από την πορεία γυναικών της 8ης Μαρτίου λοιπόν ξεκίνησε η Ρωσική Επανάσταση. Τις επόμενες μέρες όλοι απεργούν και διαδηλώνουν. Η κυβέρνηση απαντά πυροβολώντας στο πλήθος. Στις 11 Μαρτίου σκοτώνονται στους δρόμους 150 διαδηλωτές. Αμέσως οι στρατιώτες ενώνονται με τους εργάτες της πρωτεύουσας αρνούμενοι τις διαταγές. Την επόμενη μέρα επανιδρύεται το Σοβιέτ, που είχε κάνει την πρώτη του εμφάνιση το 1905, με 226 μέλη που αντιπροσωπεύουν 96 εργοστάσια. Η ίδια η γέννησή του έχει αυθόρμητο χαρακτήρα –οι πολιτικές οργανώσεις, όλες οι οργανώσεις– θα έλθουν μετά.

Η Ρωσική Επανάσταση υπήρξε ένα κορυφαίο δημοκρατικό Συμβάν. Επί μήνες, σε συνθήκες εντελώς πιεστικές, έχουμε ένα μοναδικό ξέσπασμα ελευθερίας, έκφρασης και λαϊκής κινητοποίησης. Οι Ρώσοι, όλο το ’17, ψηφίζουν, εκλέγουν και εκλέγονται δεκάδες φορές για εκατοντάδες θέματα και για όλους τους θεσμούς. Ελέγχουν διαρκώς τους αντιπροσώπους τους, έχουν το δικαίωμα να τους ανακαλέσουν ανά πάσα στιγμή. Κανείς άλλος πληθυσμός, οπουδήποτε, οποτεδήποτε στην παγκόσμια ιστορία, δεν είχε τόσες πολλές ευκαιρίες να ψηφίσει όσο οι Ρώσοι (και ιδίως οι εργάτες των πόλεων) της επαναστατικής περιόδου — εκλογές για τοπικά συμβούλια, για συνδικάτα, για πολυάριθμους περιφερειακούς οργανισμούς, για εργοστασιακές επιτροπές, για τα σοβιέτ.

Συμμετέχουν ασταμάτητα. Συζητούν παντού. Διαβάζουν –αυτοί οι μαζικά αναλφάβητοι– με ρυθμούς που προκαλούν το παγκόσμιο ενδιαφέρον. Γνωρίζουν και προσχωρούν με τρόπους που μόνο οι επαναστάσεις επιτρέπουν. Εκπλήσσουν τους συντηρητικούς δυτικούς ανταποκριτές με την πραότητα και ακόμη και με το «καλό τους ντύσιμο», που εντυπωσιάζει στις φωτογραφίες του επαναστατημένου πλήθους — είτε στα σοβιέτ είτε στις συγκεντρώσεις και τις διαδηλώσεις. Κυρίως όμως με την ελάχιστη προσφυγή στη βία από μέρους τους — η ίδια η οκτωβριανή εξέγερση είναι σχεδόν ολοκληρωτικά αναίμακτη.

Οι Μπολσεβίκοι εμπλέκονται στο δημοκρατικό αυτό πανηγύρι από τους πρώτους — επιχειρούν να το συντηρήσουν και να το διευρύνουν. Οι δυνάμεις τους αυξάνονται ραγδαία. Αναλαμβάνουν έναν «πόλεμο θέσεων» σε όλους τους θεσμούς, με πολύ επιτυχή αποτελέσματα. Από τις εργοστασιακές και συνοικιακές επιτροπές μέχρι τους δημοτικούς και τοπικούς θεσμούς, είναι παρόντες και προσπαθούν να πείσουν. Η επιρροή τους εξελίσσεται με τρόπο απρόβλεπτο ακόμη και από τους ίδιους. Το Νοέμβριο ήδη έχουν τη μεγάλη πλειοψηφία σε όλα τα αιρετά σώματα — σε πανρωσικό επίπεδο αλλά και σε όλες τις μεγάλες πόλεις, όπου κερδίζουν τις δημοτικές εκλογές τη μία πίσω από την άλλη.

Οι ενέργειές τους είναι προσαρμοσμένες λοιπόν σε μια σαφή δημοκρατική εντολή, την οποία διασφαλίζουν με διαρκή προσφυγή στη λαϊκή βούληση. Το σύνθημα για «όλη την εξουσία στα σοβιέτ» δοκιμάζεται επί μήνες, και στην περίοδο της κατάργησης της Προσωρινής Κυβέρνησης έχει μια αναμφισβήτητη νομιμοποίηση. Αυτό άλλωστε γίνεται αποδεκτό και από τα άλλα κόμματα την εποχή εκείνη. Κανείς δεν αμφιβάλλει πως η πλειοψηφία είναι με τους Μπολσεβίκους. Η ηγεμονία –για να χρησιμοποιήσουμε έναν όρο που έχει κατακυρωθεί στον Γκράμσι, αλλά ο ίδιος τον αποδίδει στον Λένιν– είναι κερδισμένη με τον πιο ανοικτό και νόμιμο τρόπο. Όχι γιατί το λένε οι ίδιοι, αλλά γιατί το επιβεβαιώνουν αναρίθμητες εκλογικές διαδικασίες σε όλη τη χώρα.

Στη διάρκεια του 1917 οι μάζες είχαν τη δυνατότητα να αποκτήσουν εμπειρία των προγραμμάτων των Μενσεβίκων και των Σοσιαλεπαναστατών στην πράξη — και τα παραμέρισαν. Οι ψήφοι για τους Μπολσεβίκους υποψηφίους στα σοβιέτ ανέβαιναν σταθερά, σε σημείο που, το Σεπτέμβριο, είχαν κερδίσει την πλειοψηφία στο Πέτρογκραντ, τη Μόσχα, το Κίεβο, την Οδησσό και όλες τις μεγάλες πόλεις. Σε αυτό το σημείο, το ζήτημα μιας μεταβίβασης της εξουσίας από την απαξιωμένη Προσωρινή Κυβέρνηση, που δεν αντιπροσώπευε παρά τον εαυτό της, στα σοβιέτ έγινε μια επιτακτική αναγκαιότητα. Η ανάπτυξη του Μπολσεβίκικου Κόμματος αυτή την περίοδο είναι κάτι πρωτοφανές στην ιστορία των πολιτικών κομμάτων. Από μόλις 8.000 μέλη το Φεβρουάριο έφθασε τα 177.000 στο 6ο Συνέδριο του Ιουνίου.

Ακόμη περισσότερο, πρέπει να θυμόμαστε πως αυτό συνέβη παρά τον εξαιρετικά αδύναμο μηχανισμό και σε συνθήκες ακραίου διωγμού. Η αριθμητική πρόοδος του Κόμματος μόνο εν μέρει εξέφραζε τη γοργή ανάπτυξη της μαζικής του επιρροής. Ο Marcel Liebman το περιγράφει ως εξής: «Το Κόμμα του Λένιν κατέγραφε καθ’ όλη τη διάρκεια του 1917 αξιοσημείωτες και διαρκείς εκλογικές επιτυχίες. Ενώ στην αρχή της επανάστασης είχε μικρή μόνο εκπροσώπηση στο σοβιέτ του Πέτρογκραντ, το Μάιο ήδη η μπολσεβίκικη ομάδα στον εργατικό τομέα αυτού του θεσμού είχε σχεδόν την απόλυτη πλειοψηφία.

Ένα μήνα αργότερα, κατά τη διάρκεια της πρώτης διάσκεψης των εργοστασιακών επιτροπών στην πόλη, τα τρία τέταρτα από τους 568 αντιπροσώπους εξέφρασαν την υποστήριξή τους στις μπολσεβίκικες θέσεις […] Στις δημοτικές εκλογές του Ιουνίου οι Μπολσεβίκοι πήραν το 21% των ψήφων, και τον Αύγουστο, ενώ το Κόμμα ακόμη υπέφερε από τις συνέπειες των Ημερών του Ιουλίου,1 πήραν το 33% (το Νοέμβριο το ποσοστό έγινε 45%). Στη Μόσχα, τον Ιούνιο, κέρδισαν λίγο πάνω από το 12%. Το Σεπτέμβριο είχαν την απόλυτη πλειοψηφία, με 51% των ψήφων. Το γεγονός πως η επιρροή τους ήταν εξαιρετικά ισχυρή στην εργατική τάξη αποτυπώνεται καθαρά στην άνοδο της εκπροσώπησής τους στις διασκέψεις των εργοστασιακών επιτροπών.

Στο Πέτρογκραντ, το Σεπτέμβριο, δεν υπήρχαν πλέον Μενσεβίκοι και Σοσιαλεπαναστάτες στις περιφερειακές συναντήσεις αυτών των σωμάτων, εφόσον στις θέσεις τους είχαν εκλεγεί παντού Μπολσεβίκοι». Η απόλυτη αυτή επιρροή στις εργοστασιακές επιτροπές –όπως και στις συνοικιακές, άλλωστε– έχει πολύ μεγάλη σημασία, γιατί ο συγκεκριμένος θεσμός υπήρξε υπόδειγμα αμεσοδημοκρατικών διαδικασιών, της ίδιας της εργατικής τάξης εφεύρεση, η οποία δεν είχε προβλεφθεί από κανένα κομματικό πρόγραμμα.

Όταν ο Λένιν γράφει το Κράτος και επανάσταση, δεν κάνει παρά μια συμπύκνωση της πείρας της ίδιας της εργατικής τάξης. Μόλο που το συγκεκριμένο βιβλίο έχει καταχωρηθεί, από πολλούς, στα πλέον ακραία ουτοπιστικά παραληρήματα, στην πραγματικότητα καθόλου δεν παραβιάζει τη μαρξική οδηγία να μην παρέχονται «συνταγές για τις κουζίνες του μέλλοντος». Καταγράφει και επεξεργάζεται αυτό που συμβαίνει μπροστά στα μάτια του Λένιν.

Τα σοβιέτ και η δημοκρατική νομιμοποίηση της εξέγερσης

Η μεγάλη δύναμη των ριζοσπαστών φαίνεται και από την εξέλιξη στον κύριο θεσμό των λαϊκών τάξεων, τα σοβιέτ. Τα σοβιέτ –τα εκλεγμένα συμβούλια εργατών, στρατιωτών και αγροτών– ξεφύτρωναν παντού το 1917. Στις μεγάλες πόλεις υπήρχαν σοβιέτ διαμερισμάτων, συνοικιών και του συνόλου της πόλης. Τόσο στη σύνθεση όσο και στη λειτουργία τους εμφάνιζαν μεγάλη ποικιλία. Τα εργοστάσια εκπροσωπούνται με προοδευτική αναλογία κατά το μέγεθος. Οι γυναίκες εκπροσωπούνται ως γυναίκες, βάσει του φύλου τους δηλαδή, που επιδιώκει τη διπλή χειραφέτηση. Τα συμβούλια αυτά δεν ήταν απλώς χώροι ανταλλαγής απόψεων. Είχαν

ξεκινήσει να οργανώνουν την κοινωνία από κάτω. Τον Οκτώβριο υπήρχαν περίπου 900 σοβιέτ στη χώρα. Σε εθνικό επίπεδο λειτουργούσαν με πανρωσικά συνέδρια. Τα κόμματα εκλέγονταν αναλογικά για έξι μήνες. Αλλά οι αντιπρόσωποι μπορούσαν να ανακληθούν ανά πάσα στιγμή. Πράγμα που πολλές φορές, άλλωστε, συνέβη.

Στο πλαίσιο αυτό, η ίδια η οκτωβριανή εξέγερση διέθετε πολύ μεγάλη δημοκρατική νομιμοποίηση. Πρώτα πρώτα, ενδεικτικό της ανοικτότητας των διεργασιών είναι το καταπληκτικό γεγονός πως αυτή η «συνωμοσία» σε μεγάλο βαθμό αναλήφθηκε τη συγκεκριμένη ώρα γιατί, όπως σημειώνει η καθόλου φιλική για τους Μπολσεβίκους ιστορικός Antonella Solomoni, «οι συζητήσεις για την εξέγερση είχαν λάβει τόσο δημόσιο χαρακτήρα, που σύντομα έπρεπε να ληφθεί μια απόφαση». Ο Steven Smith μιλάει για το πιο πολυδιαφημισμένο «συνωμοτικό πραξικόπημα» στην ιστορία — σχεδόν Monty Pythons δηλαδή.

Στην πραγματικότητα, η εξέγερση του Οκτώβρη εξελήφθη ευρέως μεταξύ των εργατών και των στρατιωτών ως αυτό που πραγματικά ήταν: μια αμυντική ενέργεια αυτοπροστασίας των κατακτήσεων της Επανάστασης μέσα από την εξέλιξή της σε μια επόμενη φάση. Επιπλέον, όπως επισημαίνει ο εξίσου εχθρικός Marc Ferro, «[η] οκτωβριανή εξέγερση […] [α]πελευθέρωσε την εκπληκτική ενεργητικότητα των μυριάδων επιτροπών και των άλλων λαϊκών θεσμών […]. Οι ηγέτες του κόμματος; Παίρνουν στα χέρια τους την εξουσία, αλλά στην αρχή αυτή η εξουσία των Μπολσεβίκων δεν άγγιξε καθόλου τα βάθη της κοινωνίας […].

Την εξουσία […] την ασκούν τα σοβιέτ […] [κυρίως] το πλήθος των μικρών σοβιέτ», και ακόμη η εκπληκτική έκταση της μπολσεβίκικης ηγεμονίας αποδεικνύεται από το γεγονός πως «[η] επιρροή των Μπολσεβίκων είναι μεγαλύτερη και από την ήδη πολύ μεγάλη εκλογική τους δύναμη: τα συνθήματα των Μπολσεβίκων τα υιοθέτησαν περισσότερα σοβιέτ αντιπροσώπων από εκείνα στα οποία είχαν την πλειοψηφία […]. Πολλά σοβιέτ, μολονότι την πλειοψηφία δεν την είχαν οι Μπολσεβίκοι, δεν υιοθέτησαν το σύνθημα “όλη η εξουσία στη δημοκρατία”, αλλά το σύνθημα των Μπολσεβίκων “όλη η εξουσία στα σοβιέτ”». Δεν υπάρχει αμφιβολία πως η νέα πολιτεία «είχε σε πολύ μεγάλο βαθμό τη συναίνεση του πληθυσμού».

Εδώ έχουμε το καθαρότερο παράδειγμα για αυτό που εννοούσε ο Γκράμσι, όταν μιλούσε για ηγεμονία. Τα στοιχεία που το επιβεβαιώνουν είναι συντριπτικά — και το άνοιγμα των αρχείων μετά την κατάρρευση του «υπαρκτού» έχει βοηθήσει πάρα πολύ. Πολύ χαρακτηριστικό είναι πως η απόφαση του Δεύτερου Πανρωσικού Συνεδρίου των σοβιέτ για «όλη την εξουσία στα σοβιέτ», που ενέκρινε την εξέγερση το ίδιο βράδυ, λήφθηκε με ποσοστό κοντά στο 80%. Επρόκειτο για ένα σώμα αντιπροσώπων που εκλέχθηκε από έναν πρωτοφανή –όχι μόνο με τα ρωσικά μέτρα– αριθμό ψηφοφόρων, ό,τι δημοκρατικότερο και αμεσότερο στην ιστορία των πολιτικών θεσμών.2

Ακόμη και στην περίπτωση της Συντακτικής, όπου είχαμε τα χειρότερα εκλογικά αποτελέσματα, η εικόνα διαφοροποιείται εντελώς αν δούμε τα αποτελέσματα στις πόλεις και τον εργατικό πληθυσμό. Οι Μπολσεβίκοι έχουν παντού την απόλυτη πλειοψηφία.3

* * *

Οι επαναστατημένες μάζες και η απουσία βίας

Αν κάτι εντυπωσιάζει τους ξένους παρατηρητές των εξελίξεων είναι, μεταξύ άλλων, η εξαιρετική απουσία της βίας από μέρους των επαναστατημένων μαζών. Όπως χαρακτηριστικά σημείωνε ο Wilton, διαβόητος για τον αντισημιτισμό του ανταποκριτής των Times στο Πέτρογκραντ, «η καταπληκτική –και για τον ξένο, που του είναι άγνωστος ο ρωσικός χαρακτήρας, σχεδόν υπερφυσική– τάξη και καλοσύνη του πλήθους των στρατιωτών και πολιτών σε όλη την έκταση της πόλης είναι ίσως το πιο χτυπητό χαρακτηριστικό της μεγάλης Ρωσικής Επανάστασης».

Η ίδια η οκτωβριανή εξέγερση ήταν μια εντυπωσιακά αναίμακτη δράση — ίσως υπήρξαν 15 θύματα, ίσως και να λέμε πολλά. Αυτή η κατάσταση είναι εξηγήσιμη μόνο αν ληφθεί υπόψη η μεγάλη ηγεμονία των επαναστατών μέσα στον πληθυσμό. Με το τέλος του Ιανουαρίου του 1918, ο όποιος «εμφύλιος» είχε ήδη κερδηθεί. Όλα άλλαξαν όταν άρχισε η ξένη στρατιωτική επέμβαση, για την οποία προφανώς οι τελευταίοι που ευθύνονταν ήταν οι Μπολσεβίκοι.

Το να θεωρείται λοιπόν πραξικόπημα η επανάσταση είναι ογκώδης ανοησία. Αυτό προσπάθησα να στοιχειοθετήσω εν συντομία προηγουμένως. Αν όμως ήθελα με δυο λόγια να το ξαναπώ, το μυαλό μου δεν θα πήγαινε στην κατάργηση της ατομικής ιδιοκτησίας ή στην επέκταση του εργατικού ελέγχου, στις μεγάλες νίκες απέναντι στους στρατούς της αντεπανάστασης ή στις χιλιάδες φράξιες του –κατά τα άλλα– μονολιθικού κόμματος των Μπολσεβίκων, στη μεγάλη πλειοψηφία στα Σοβιέτ ή στο Σύνταγμα του 1918.

Αλλού οδηγούμαι: στους ζωγράφους και τους μουσικούς, στο θέατρο και τον κινηματογράφο, στους παιδαγωγούς και τους πολεοδόμους, στους φουτουριστές, στους κονστρουκτιβιστές, στο σουπρεματισμό και στις επαναστατικές αφίσες, στο περιοδικό ΛΕΦ… Και ένα απόλυτο τεκμήριο δημοκρατικής ριζοσπαστικοποίησης: από την αρχή της επανάστασης –φαινόμενο απαράμιλλο στην ιστορία– οι γυναικείες οργανώσεις κατόρθωσαν να επιβάλουν τη γυναικεία χειραφέτηση ως βασικό στόχο του αγώνα των μωαμεθανών της Ρωσίας! Και επειδή, ως γνωστόν, «ο θεός βρίσκεται στις λεπτομέρειες», περιμένω κάποιον να μου υποδείξει άλλο ένα πραξικόπημα το οποίο τόσο πολύ να άνοιξε τις ανθρώπινες ψυχές.

1 Μια αναφορά πρέπει να γίνει στα περίφημα «Ιουλιανά», για τα οποία επικρατεί μεγάλη σύγχυση.

Στις 3 Ιουλίου, στρατιώτες του πρώτου συντάγματος πυροβολικού, εξαγριωμένοι και αποφασισμένοι να μην πάνε στο μέτωπο (σαν τους 400.000 που σκοτώθηκαν στις επιθέσεις του Ιουνίου, τις οποίες αποφάσισε ο Κερένσκι), βγαίνουν στους δρόμους και απαιτούν «όλη την εξουσία στα σοβιέτ». Μαζί με 20.000 ναύτες της Κρονστάνδης και χιλιάδες εργάτες δημιούργησαν τη μεγαλύτερη μέχρι τότε κυβερνητική κρίση.

Οι υπουργοί των KD παραιτήθηκαν. Στελέχη των Μπολσεβίκων συμμετείχαν στην οργάνωση, αν και η ΚΕ ήταν εναντίον, γιατί θεωρούσε πως οι συνθήκες ήταν ανώριμες. Στις 4 Ιουλίου οπλισμένοι στρατιώτες περικύκλωσαν το κτίριο όπου στεγαζόταν η κυβέρνηση. Όμως έμπιστα σε αυτήν στρατεύματα διασκόρπισαν τους στασιαστές. Οι Μπολσεβίκοι ήταν πλέον παράνομοι, οι ηγέτες τους συλλαμβάνονται ή κρύβονται. Ο Λένιν φεύγει στη Φινλανδία… Όλα έδειχναν πως οι Μπολσεβίκοι ήταν μια ηττημένη δύναμη — και στρατιωτικά αυτό ήταν απολύτως σωστό.

2 Έχει σημασία να ειπωθεί πως οι εκλογικές διαδικασίες στα σοβιέτ συνεχίζονται και τα επόμενα χρόνια. Όπως μας πληροφορεί ο Oscar Anweiler, στην κλασική του εργασία Τα σοβιέτ στη Ρωσία, οι Μπολσεβίκοι κινούνται σε υψηλά πάντοτε ποσοστά, σε ανοιχτές διαδικασίες (1918: 61%, 1919: 55%, 1920: 43%, 1921: 44%, 1922: 54%).

3 Επιπλέον, έχει σημασία να ειπωθεί πως κανείς δεν βρέθηκε να υπερασπιστεί τη Συντακτική. Αντίθετα, αμέσως μετά τη διάλυσή της, όπως σημειώνει ο Smith, «η σοβιετική κυριαρχία εδραιώθηκε με πολύ μεγάλη ευκολία. Παντού ιδρύονταν σοβιέτ. Στις μεγάλες πόλεις η υποστήριξη των Μπολσεβίκων ήταν τεράστια. Και στην ύπαιθρο όμως, το 86%, των κοινοτήτων είχαν ιδρύσει σοβιέτ ως εναλλακτική λύση στα ζέμστβο, που κυριαρχούνταν από τους εσέρους».

Advertisements


Ρωσικη Επανασταση: Ενα κορυφαιο δημοκρατικο Συμβαν (ΕΝΘΕΜΑΤΑ ΚΥΡΙΑΚΑΤΙΚΗΣ ΑΥΓΗΣ, 1.11.2009)

ΤOY ΧΡΗΣΤΟΥ ΛΑΣΚΟΥ

Ο Ναπολέων, νομίζω, έγραψε: «On s’engage et puis… on voit». Σε ελεύθερη μετάφραση: «Πρώτα εμπλέξου και μετά… βλέπεις». Όντως, αυτό κάναμε τον Οκτώβρη του 1917.

Λένιν, Σχετικά με τα σχόλια του Ν. Σουχάνοφ, 1923

Η ουσιαστική εκκίνηση της Γαλλικής Επανάστασης γίνεται την ώρα που οι γυναίκες του Παρισιού, μέσα στην πείνα και την απελπισία τους, μπαίνουν στις Βερσαλλίες. Η συνδικαλιστική μάχη με τον μεγαλύτερο ιστορικό συμβολισμό –τα γεγονότα του Σικάγου το 1886– είναι αυτή όπου εργάτριες θα χτυπηθούν από το στρατό γιατί διεκδικούν στο δρόμο στοιχειώδη, από τη σημερινή οπτική γωνία, πράγματα. Αυτή η καταστατική παρουσία των γυναικών σε όλα τα μεγάλα απελευθερωτικά κινήματα έμελλε εκ νέου να επιβεβαιωθεί και στη Ρωσική Επανάσταση.

Συνέχεια